1. Կազմի´ր մտածել, կարդալ բայերի սահմանական եղանակի ժամանակաձևերը (բացի անցյալ կատարյալից)։

Մտածել

Անկատար ներկա Անկատար անցյալ

Ես մտածում եմ Մենք մտածում ենք Ես մտածում էի Մենք մտածում է էինք

Դու մտածում ես Դուք մտածում եք Դու մտածում էիր Դուք մտածում էիք

Նա մտածում է Նրանք մտածում են Նա մտածում էր Նրանք մտածում էին

Ապակատար ներկա Ապակատար անցյալ

Ես մտածելու եմ Մենք մտածելու ենք Ես մտածելու էի Մենք մտածելու էինք

Դու մտածելու ես Դուք մտածելու եք Դու մտածելու էիր Դուք մտածելու էիք

Նա մտածելու է Նրանք մտածելու են Նա մտածելու էր Նրանք մտածելու էին

Վաղակատար ներկա Վաղակատար անցյալ

Ես մտածել եմ Մենք մտածել ենք Ես մտածել էի Մենք մտածել էինք

Դու մտածել ես Դուք մտածել եք Դու մտածել էիր Դուք մտածել էիք

Նա մտածել է Նրանք Մտածել են Նա մտածել էր Նրանք մտածել էին

Կարդալ

Անկատար ներկա Անկատար անցյալ

Ես կարդում եմ Մենք կարդում ենք Ես կարդում էի Մենք կարդում է էինք

Դու կարդում ես Դուք կարդում եք Դու կարդում էիր Դուք կարդում էիք

Նա կարդում է Նրանք կարդում են Նա կարդում էր Նրանք կարդում էին

Ապակատար ներկա Ապակատար անցյալ

Ես կարդալու եմ Մենք կարդալու ենք Ես կարդալու էի Մենք կարդալու էինք

Դու կարդալու ես Դուք կարդալու եք Դու կարդալու էիր Դուք կարդալու էիք

Նա կարդալու է Նրանք կարդալու են Նա կարդալու էր Նրանք կարդալու էին

Վաղակատար ներկա Վաղակատար անցյալ

Ես կարդացել եմ Մենք կարդացել ենք Ես կարդացել էի Մենք կարդացել էինք

Դու կարդացել ես Դուք կարդացել եք Դու կարդացել էիր Դուք կարդացել էիք

Նա կարդացել է Նրանք կարդացել են Նա կարդացել էր Նրանք կարդացել էին

Մարիամ ջան, դերանունները պետք չէր գրել։

2․ Նախադասություններից դո՛ւրս գրիր սահմանական եղանակի ժամանակաձևերը (բացի անցյալ կատարյալից) և կողքը գրի՛ր ժամանակաձևը։

Գարնանային առավոտը խոստանում էր պայծառ և արևոտ օր։ Կուշտ կերած մեր ձիերը արագ քայլերով բարձրանում էին քարոտ արահետը և ամեն քայլափոխին փնչում։ Քրտինքից խոնավացել Էր ձիերի մուգ կապույտ վիզը։

Օրանջիայի ձորակում ամեն գարնան մասրենիներն են ծաղկում, բացվում են վայրի վարդերը՝ դեղին, սպիտակ։ Երբ գարուն է լինում, տաքանում են Օրանջիայի քարերը և խլեզները, փորի մաշկը դեղին, պառկում են տաք քարերի վրա, լեզուները հանում։

Կաքավաբերդի գլխին տարին բոլոր ամպ է նստում, բերդի ատամնաձև պարիսպները կորչում են սպիտակ ամպերի մեջ, միայն սևին են անում բարձր բուրգերը։ Հեռվից ավերակներ չեն երևում և այնպես է թվում, թե բուրգերի գլխին հսկում կա, գոց են ապարանքի երկաթե դռները, աշտարակի գլխից մեկը ահա ձայն է տալու քարափը բարձրացողին։

բացվում են, տաքանում են, պառկում են, կորչում են- Անկատար ներկա

խոստանում էր, բարձրանում էին-Անկատար անցյալ

կերած-Հարակատար

Փնչում են, ծաղկում են, լինում է, հանում են, նստում է, անում են, երևում չեն, հսկում

-Անկատար ներկա

բարձրացող-Ենթակայական

3. Կարդա՛տեքստը և հարցերին պատասխանի՛ր: Պատասխաններն այնպես գրի՛ր, որ տեքստի համառոտ փոխադրություն ստացվի:

Մի թագավոր կամենում էր մտնել իր ժողովրդի աչքը և, որքան կարողանում էր, իր անունը բարձրացնում էր։ Նա որոշում է գնալ բանտ և ազատ արձակել այն բանտարկյալներին, ովքեր զղջում էին իրենց վատ արարքների համար՝ այդ կերպ էլ իր անունն ավելի բարձրացնել։ Երբ թագավորը մտավ բանտ, բոլորը սկսեցին սուտ բաներ պատմել, արդարացնել իրենց, բայց դա նրանց մոտ չհաջողվեց։ Արքան մռայլվեց և հասկացավ, որ այստեղ գտնվող բոլոր բանտարկյալները անսիրտ մարդիկ էին։ Երբ նա որոշեց գնալ բանտից, տեսավ՝ մի մութ խցիկում մի նստած երիտասարդի որը ոչինչ չէր խոսում։Թագավորը հարցրեց, թե ով է նա, բայց երիտասարդը չպատասխանեց, և երբ արքան հրամայեց, սկսեց պատմել, թե ինչքան վատ արարքներ է նա գործել, սակայն արքան իր խոսելաձևից հասկացավ, որ իրոք նա զղջում է իր արարքների համար, և հրամայեց, որ բաց թողնեն երիտասարդին։

Հավասարումների համակարգ։Գումարման մեթոդ, առաջադրանքներ՝ 34; 35 / էջ՝ 17/

  1. Հավասարումների համակարգ։ Գումարման մեթոդ, առաջադրանքներ՝
    1. 34; 35 /  էջ՝ 17/

34. ա)

{𝑥+2𝑦−3=0 | ∗1 𝑥+𝑦+1=0 |∗(−1)

{𝑥+2𝑦−3=0 −𝑥−𝑦−1=0

————————

y-4=0 => y=4

x+y+1=0 x+4+1=0 x+5=0 x=-5 Պատ․՝ (-5; 4):

բ)

{x-3y+3=0∗1 |x+y-1=0 |∗(-1)

{𝑥+3𝑦+3=0 −𝑥−𝑦+1=0

————————

2y+2=0 => y=1

x+y-1=0 x+1-1=0 x+0=0 x=0 Պատ․՝ (0; 1):

գ)

{4x+y-2=0∗1 |3x+y+3=0 |∗(-1)

{4x+y-2=0 -3x-y-3

————————

x-5=0 x=5

y=2-20 y=-18 Պատ․՝ (5; -18):

դ)

{x-y-7=0 ∗1 |3x-y+1=0 |∗(-1)

{x-y-7=0 -3x+y-1

————————

2x-8=0 -2x=8 x=-4

-4-y-7=0 -y=7+4 y=-11 Պատ․՝ (-4; -11):

35)ա)

{𝑥+3𝑦-1=0 -𝑥+4𝑦+8=0

————————————-

x+3y-1-x+4y+8

7y+7=0 7y=-7 y=-1

x+(-3)-1=0 x=4 Պատ․՝ (4; -1):

բ)

{x-2y+3=0 -x+3y-2=0

————————————-

x-2y+3-x+y-2=0

y+1=0 y=-1

x+2+3=0 x=-5 Պատ․՝(-5,-1):

35. գ)

{𝑥−𝑦+2=0 3𝑥+𝑦−4=0

————————————-

x-y+2+3x+y-4=0

4x-2=0 4x=2 x=2/4 x=0,5

x-y+2=0

0,5-y+2=0

2,5-y=0

y=2,5

Պատ․՝ (0,5; 2,5):

դ)

{2x+y-3=0 -x-y+4=0

————————————-

2x+y-3-c-y+4=0

x+1=0 x=-1

-2+y-3=0 y-5=0 y=5 Պատ․՝(-1,5):

Նյարդային համակարգ

Նյարդային համակարգը կարգավորում Է մարմնի գործունեությունը։ Նյարդային համակարգն ապահովում Է մարմնի և արտաքին միջավայրի կապը։ Մարմնի բոլոր ռեակցիաները՝ արտաքին աշխարհից ստացվող գրգիռների նկատմամբ, պայմանավորվում են նյարդային համակարգի գործունեությամբ։ Նյարդային համակարգի կազմի մեջ մտնում են կենտրոնական նյարդային համակարգը (գլխուղեղ, ողնուղեղ) և ծայրամասային նյարդային համակարգը (նյարդեր)։ Գլխուղեղը կենտրոնական նյարդային համակարգի բաղկացուցիչ մասն է, որը գտնվում է գանգի խոռոչում և կառավարում է մարմնի բոլոր համակարգերի գործունեությունը։ Գլխուղեղը իրականացնում է երեք կարգի ֆունկցիաներ՝ միավորող, զգայական և շարժիչ։ Ուղեղի միավորող ֆունկցիայի շնորհիվ ապահովվում են գիտակցությունը, հիշողությունը, զգացմունքները, խոսքը։ Զգայական ֆունկցիան հնարավորություն է տալիս տեսնել, լսել, շոշափել, զգալ ջերմությունը, տարբեր հոտերն ու համերը։ Ուղեղի շարժիչ ֆունկցիայի շնորհիվ իրականանում են մարմնի շարժումները։ Գլխուղեղի բաժիններից է երկարավուն ուղեղը, որը գտնվում է ողնուղեղի՝ գլխուղեղին միանալու հատվածում։ Երկարավուն ուղեղում են գտնվում սրտանոթային, շնչառական և մի քանի այլ համակարգեր ղեկավարող կենտրոններ: Ուղեղի այդ հատվածի վնասվածքները կարող են մահվան պատճառ հանդիսանալ։ Ողնուղեղը կենտրոնական նյարդային համակարգի մի մասն է, որը գտնվում է ողնաշարի խողովակում և հիմնականում իրականացնում է կապը գլխուղեղի և ծայրամասային նյարդային համակարգի միջև, ինչպես նաև ունի իր սեփական կարգավորող կենտրոնները։ Ողնուղեղի որևէ հատվածի վնասման դեպքում խաթարվում է այդ հատվածից ներքև գտնվող մարմնի մասերի գործունեությունը։ Նյարդերը գլխուղեղից և ողնուղեղից տարածվում են դեպի մարմնի բոլոր մասերը։ Նրանք տեղեկություններ են հաղորդում էլեկտրական ազդակների (գրգիռների) միջոցով։ Այն նյարդերը, որոնց գրգռման ժամանակ ազդակները մարմնի ծայրամասից գնում են դեպի ուղեղ, ապահովում են ուղեղի զգայական ֆունկցիան։ Այն նյարդերը, որոնց գրգռման ժամանակ ազդակներն ուղեղից գնում են դեպի մկանները, ապահովում են ուղեղի շարժիչ ֆունկցիան։ Նյարդային բջիջները տարբերվում են մարմնի մյուս բջիջներից նրանով, որ չեն վերականգնվում։ Այսպիսով, վնասված նյարդային բջիջների կողմից իրականացվող՝ մարմնի որևէ շրջանի կարգավորման ֆունկցիան կարող է ընդմիշտ անհետանալ։ Նյարդային համակարգի գործունեության վիճակն արտահայտում է գիտակցությունը։ Գիտակցությունը կարող է խանգարվել տարբեր վնասվածքների և հիվանդությունների պատճառով։ Գլխի ցանկացած վնասվածք, որը բերում է գիտակցության կորստի, կարող է առաջացնել ուղեղի վնասում, ուստի դրան պետք է լրջորեն վերաբերվել։ Ողնուղեղի և նյարդերի վնասվածքները կարող են բերել զգացողության կամ շարժումների ժամանակավոր կամ մշտական կորստի (պարալիզի)։

Մարդու պահանջմունքները

Մարդիկ ապրելու ընթացքում հանդիպում են շատ բարդ, հետաքրքիր, ուրախ դեպքերի։ Բայց դրանից բացի մարդիկ ունեն նաև պահանջմունքներ։ Մարդու պահանջմունքները շատ տարբեր են, նայած նախասիրություններրի։ Պահանջմունքները մեր կյանքը ավելի են հետաքրքրացնում։ Պահանջմունքներից ծագում են նպատակները, երազանքները և այլ, այդ ամենը իրականացնելու համար պետք է ձգտում և նպատակասլացություն։ Չկա մարդ, որ չունի պահանջմունքներ։ Մարդիկ տարբերվում են նաև պահանջմունքներով, օրինակ ոմանց համար ամենակարևոր նյութական պահանջմունքը դա օդն է, ոմանցը ջուրը ոմանցը մեկ ուրիշ բան, նույնն էլ վերացականն է։ Մարդկանց կարելի է ճանաչել ըստ իր պահանջմունքների։

Օրինակ կա մարդ, ում ամենակրևոր նյութական պահանջմունքը դա քաղցրավենիքն է, իսկ վերացականը ընտանիքը։ Ըստ ինձ այդ մարդը շատ է սիրում ուտել, և վախենում կորցնել իր հարազատներին։

Իմ նյութական առաջին պահանջմունքը՝ անդավաճան ընկեր կամ ընկերուհի ունենալն է

Իմ վերացական առաջին պահանջմունքը ՝ անմահությունն է։

Մեր օրերը

Ես Մարիամն եմ, 13 տարեկան եմ: Ապրում եմ Երևանում։ Ես շատ հաճած հայ ժողովուրդից լսում եմ այս խոսքերը՝ << Ես շատ եմ սիրում իմ հայրենիքը, և հանուն իմ հայրենիքի պատրաստ եմ ամեն ինչի>>։ Դրանք շատ ճիշտ խոսքեր են, և այս օրերին հայոց խիզախ տղաները ապացուցեցին, որ դրանք ուղակի խոսքեր չեն, այլ ճշմարիտ խոսքեր։ Ես նունպես շատ եմ սիրում իմ հայրենիքը, և այս օրերին ինչով կարողանում եմ օգնում եմ, և՛ մեր հայրենիքին, և՛ արցախին, և՛ արցախից եկած մեր հայրենակիցներին։

Պատերազմները լինում են երկու տեսակի՝

Արդարացի պատերազմ են ազատագրական պատերազմները՝ անհատական կամ կոալիցոն պատերազմները, որոնք համապատասխանում են ՄԱԿ-ի կանոադրության 51-րդ հոդվածին կամ ազգային-ազատագրական պատերազմները՝ ուղղված ինքնորոշման իրավունքի իրականացման սահմանապակման դեմ։ Ժամանակակից աշխարհում արդարացի, բայց ոչ թույլատրելի են համարվում պատերազմները, որոնք մղվում են Աբխազիայում, Ղարաբաղում, Քաշմիրում, Պաղեստինում։

Անարդարացի՝ «նվաճողական» կամ անօրինական ագրեսիա։ Միջազգային իրավունքով բռնությունը որակվում է որպես միջազգային հանցագործություն։ 1990 -ական թվականներին հայտնվեց հումանիտար պատերազմ հասկացությունը, որը համարվում է բռնություն հանուն բարձրագույն նպատակի՝ էթնիկ զտման կանխում կամ խաղաղ բնակչության հումանիտար օգնություն։

Արցախ

Արցախի Հանրապետության զինանշանը

5 հիմնական փուլեր

  • Առաջին փուլ՝ 1988 թվականի փետրվարի 22 — 1990 թվականի հունվարի 19-ը. սկսվել է Ասկերան-Ստեփանակերտ ռազմավարական ուղղությամբ աղդամցի ադրբեջանցիների բազմահազարանոց ամբոխի զինված հարձակմամբ, ավարտվել Հյուսիսային Արցախի (Ազատ, Գետաշեն և Մանաշիդ), Մարտունիի շրջանի (նաև շրջակա հայկական բնակավայրերի) վրա հարձակումների կասեցմամբ և Բաքվի հայ բնակչության ջարդի ու բռնի տեղահանության գործողություններով։
  • Երկրորդ փուլ՝ 1991 թվականի ապրիլի 30 — 1992 թվականի մայիսի 18-ը. սկսվել է «Օղակ» ռազմական գործողությամբ, ավարտվել Լաչին քաղաքի կրակակետերի ճնշմամբ և Հայաստանի հետ ցամաքային կապի վերականգնմամբ։
  • Երրորդ փուլ՝ 1992 թվականի հունիսի 12 — 1993 թվականի հունվարի 20-ը. սկսվել է Արցախի Հանրապետության Ասկերանի, Շահումյանի, Մարտակերտի, Մարտունիի և Հադրութի շրջանների ուղղություններով հակառակորդի խոշորածավալ հարձակումներով և ավարտվել մարտական գործողությունների հիմնական թատերաբեմ Մարտակերտի ռազմաճակատում հակառակորդի հարձակման կասեցմամբ, ինչպես նաև հակամարտության գոտում ուժերի ընդհանուր հավասարակշռության ստեղծմամբ։
  • Չորրորդ փուլ՝ 1993 թվականի փետրվարի 5 — նոյեմբերի 1-ը. սկսվել է Մարտակերտի ռազմաճակատում Արցախի Հանրապետության ԻՊՈՒ-ի լայնածավալ հակահարձակմամբ և ավարտվել Հորադիզում, Կուբաթլուում, Ջաբրայիլում, Ֆիզուլիում և Զանգելանում կենտրոնացված հակառակորդի ռազմական խմբավորումների ջախջախման ռազմական գործողությամբ։
  • Հինգերորդ փուլ՝ 1993 թվականի դեկտեմբերի 15 — 1994 թվականի մայիսի 17-ը. սկսվել է Արցախի Հանրապետության սահմանագծի ողջ երկայնքով հակառակորդի լայնածավալ հարձակմամբ և եզրափակվել արցախա-ադրբեջանական հակամարտության գոտում զինադադարի հաստատումով (տես Բիշքեկյան արձանագրություն)։