Ինչ վատ է երբ մարդիկ կենդանիների հետ վատ են վարվում։ Երևանի փողոցներում հաճախ են հանդպում որբ շներ։ Շները, երբ մոտենում են մարդկանց, մարդիկ կամ գոռում են իրենց վրա, կամ վախեցնում։ Իմ կարծիքուվ շները մարդկանց չեն ուզում վատություն անել, նրանք ուղակի ուզում են  մարդկանց հետ խաղալ, կամ ինչ որ բան խնդրել։

Երբ ես փողուցում շուն եմ տեսնում, մոտենում եմ, որ կերակրեմ կամ ջուր տամ, իսկ նրանքվախեցած հետ-հետ են գնում,  ես նորից փորձում եմ մոտենալ, բայց այս անգամ շատ դանդաղ, և երբ հասնում եմ շանը ես զգում եմ, որ նա դեռ վածեցած է, բայց միևնույն է ես փորձում և փորձելու եմ շներին օգնել ինչով կարողանամ։ Իմ ապագա մասնագիտությունը ևս կկապված է կենդանիների հետ, ես որոշել եմ դառնալ անասնաբույժ կամ շների  վարսավիր։ Ես շատ եմ սիրում շներին և չեմ պատկերացնում իմ կյանքը առանց մեր փեքրիկ չորս ոտանի ընկերների։

Hello, I’m Mariam, my future profession is dog hairdressing. I love animals, especially dogs. I try to help the animals as much as possible. I often feed them, give them water and make them happy. I can’t imagine my life without animals.

Թռչունները (լատ.՝ Aves) տաքարյուն կենդանիներ են։ Մարմնի ջերմաստիճանը բավականին բարձր է և կայուն։ Կարող է հասնել +40- +46 °С: Ձմռանը թռչունների ջերմաստիճանն օդի ջերմաստիճանին կարող է գերազանցել 60-70°С-ով և կախված չէ միջավայրի ջերմաստիճանից։

Թռչունների առջևի վերջույթները ձևափոխվել են թևերի, սիրտը քառախորշ է, ունեն լավ զարգացած թոքեր, մարմինը ծածկված է փետուրներով, մաշկը զուրկ է գեղձերից, բազմանում են ցամաքում։ Սողունների համեմատությամբ ունեն լավ զարգացած նյարդային համակարգ։

Թռչունները հարմարվել են տարբեր էկոլոգիական պայմաններին։ Հայտնի է թռչունների ավելի քան 9 հազար տեսակ, որոնք միավորվում են 3 հիմնական խմբերում՝ ողնուցավորներ (թռչողններ), անողնուցավորներ (վազողներ), լողացողներ կամ պինգվիններ։

Հավ

Համարվում է, որ ընտանի հավերը ծագել են Ասիայում հանդիպող բանկիվյան հավերից կամ ջունգլիների վայրի հավերից, որոնք հանդիպում էին Հնդկաստանի, Հնդկաչինի, Հարավային Չինաստանի, Ինդոնեզիայի և Ֆիլիպինների տարածքներում։ Հավերի ընտելացման ամենավաղ վկայությունները վերագրվում են Հնդկաստանին՝ մոտ մթա 2000 տարի առաջ։ Ավելի ուշ ժամանակների հետազոտողների մի մասը պնդում էին, որ հավերի ընտելացման գործընթացը սկսվել է մոտ մթա 3200 տարի առաջ։ Ներկայումս բավականին շատ փաստեր են առկա, որ դա տեղի է ունեցել Հարավ-Արևելյան Ասիայում և Չինաստանում ` դեռևս մթա 6000-8000 տարի առաջ: Միտոքոնդրիումային ԴՆԹ-ի հետազոտումները ցույց են տվել, որ ժամանակակից հավերի նախնիները ընտելացվել են մոտավորապես մթա 3500 տարի առաջ` Ասիայում։

Մթա 14-րդ դարում հավերը հայտնվել են Հին Եգիպտոսում: Ավելի վաղ նրանք հայտնվել էին Մերձավոր Արևելքում: Անտիկ ժամանակաշրջանում հավերը հայտնվել են Հունաստանում, իսկ այնտեղից տարածվել Եվրոպայում:

Հավերը բաժանվում են երեք հիմնական խմբերի՝ ձվատու, մսաձվատու և մսատու։ Առավել տարածված են ձվատու ցեղերը՝ լեգհոռն, մինորկա, անդալուզյան, համբուրգյան, իսպանական, օռլովյան, ռուսական սպիտակ և այլն։ Ձվատու ցեղի հավերը կշռում են մինչև 2 կգ (աքաղաղները՝ մինչև 3 կգ), տարեկան ձվատվությունը մինչև 250 ձու, ռեկորդը՝ 365 ձու։

Մսաձվատու ցեղերից են՝ ռոդ-այլենդ, նյու-հեմփշիր, պլիմուտրոկ, վիանդոտ, սուսկես, երևանյան, ֆավերոլ և այլն։ Կշռում են մինչև 4 կգ, միսը որակով է և համեղ, միջին ձվատվությունը՝ մինչև 240 ձու։

Մսատու ցեղերից են՝ կորնիշ, լանգշան, կոխինխին, բռամա և այլն։ Կենդանի զանգվածը մինչև 4,5 կգ, ձվատվությունը մինչև 130 ձու։ Դրանցից կորնիշները օգտագործվում են մսաձվատու ցեղերի հետ տրամախաչելու և բրոյլերներ (մսացու ճուտ) ստանալու համար։ Բրոյլերների միսը լավագույն դիետիկ սննդամթերք է, պարունակում է մինչև 20 % լիարժեք սպիտակուց և միայն 5-7 % ճարպ:

1. Прочитайте текст. Сопоставьте традиции русских и армян.

Сначала день Пасхи связывали с «тайной ве́черей» и страданиями Спасителя, а с V века ее стали отмечать как  светлый и радостный праздник Воскресения Христова – день, когда совершился переход человека от смерти к жизни, от земли к небу. Придя на Русь из Византии, христианство принесло и ритуал празднования Пасхи. Всю неделю,предшествующую этому дню, принято считать Великой, или Страстно́й. Особо выделяют последние дни Страстной недели:
Великий Четверг – как день духовного очищения, принятия таинства, Страстная Пятница – как еще одно напоминание о страданиях Иисуса Христа, Великая Суббота – день печали, и, наконец, Светлое Воскресенье Христово. В пасхальную ночь Евангелие читается на разных языках. Это означает, что проповедь о Спасителе пронеслась по всему миру. У православных славян существовало множество обычаев и ритуалов, приуроченных к дням Великой недели. В Чистый Четверг был широко распространен народный обычай очищения водой – купание в проруби, реке, озере или обливание в бане до восхода солнца.

В этот день убирали в избе, все мыли и чистили. На Севере и в Средней полосе России было принято собирать и сжигать ветви можжевельника для окуривания жилища и хлева. Считалось, что целебный можжевеловый дом защищал человека и «животи́ну» от нечисти и болезней. Бытовало также поверье, что снесенные в страстный четверг яйца, съеденные на Пасху, предохраняли от недуга, а скорлупа яиц, зарытая в землю на пастбище, надежно защищала домашний скот от сглаза и всякой напасти. Еще один обычай – освещать соль в ночь под Четверг и ставить на стол с хлебом.
С Четверга готовили пасху, пекли куличи. Печь куличи был особый и сложный церемониал. Их пекли дома, в русских печах. Тесто для куличей было настолько нежным, настолько переполнено сдобой и пряностями, что могло осесть даже от громкого крика или шума – и тогда прощай, куличи! Поэтому часто детей в это время отправляли играть на улицу.
Пасхальный стол был вкусным, обильным и очень красивым. Куличи и пасхи украшали самодельными цветами.
Кроме того, обрядовые пасхальные блюда связаны сритуальной символикой урожая. К примеру, остатки освященных в церкви яиц, пирогов и мясных блюд (кости) закапывали в поле. Одно пасхальное яйцо сохраняли до начала сева. Его брали с собой, идя первый раз сеять, чтоб урожай был богатым.

2. Подберите однокоренные слова к данным ниже словам, объяснив их значение.
Освещать — свет — освещение, угощать — угощение — гость, украшать — украшение — краска, сохранять — охранять.

3. Приведите примеры антонимичных словосочетаний.
входить в церковь – выходить из церкви
зажигать свечи – потушить свечи
прийти к храму – отойти от храма
подойти к закрытым дверям – отойти от закрытых дверей
с наступлением весны – с окончанием весны
собирать камни – раскидывать камни

4. Запишите видео где вы рассказываете и показываете:
1.Как вы отмечаете Пасху? Какие традиции у Вас дома?
2.Как вы украшаете дом/ стол?
3.Каким образом вы красите яйца?

5. Раскройте скобки, подберите нужные по смыслу предлоги.

1. Виктор и Борис братья, но они так отличаются друг от друга как внешностью, так и характером.
2. Эти автобусы отличаются от прежних большим удобством.
3. Аня отличается удивительными способностями.
4. Олег никогда не отличался особенной усидчивостью.
5. Климат этой страны отличается влажностью.
6. Студенты нашего вуза в этом году отличились экзаменами.
7. Я не могу вам сказать, потому что связан обещанием.
8. Все вещи были связаны в двойной узел.

6. Подобрав по смыслу правильный глагол и поставив его в нужной форме, вы можете кратко ознакомиться с празднованием Пасхи на Руси.

1. История Пасхи своими корнями отмечалась в глубокую древность.
2. Христиане же видели в этот день иной смысл и отмечали его в связи с воскресением Христа.
3. Особо выделялись последние дни Страстной недели.
4. У православных славян было множество обычаев, ритуалов, приуроченных к дням Великой недели.
5. На Севере и в Средней полосе России было принято собирать и сжигать ветви можжевельника для окуривания жилища и хлева.
6. Считалось, что целебный можжевеловый дом защитит человека от болезней.
7. Начиная с Чистого Четверга готовили к праздничному столу, красили и расписывали яйца.
8. Крашеные яйца упали на свежую проросшую зелень овса, пшеницы.
9. Куличи и пасхи украшали самодельными цветами.
10. Дети и взрослые вырезали цветы из яркой цветной бумаги, ими же украшали стол, иконы и дом.
11. Всю Светлую неделю был праздник.
12. В деревнях был обычай.

1․  Ներկայացնել տարբեր երկրների զատկական տոնի ավանդույթները։

Իտալիա

Սուրբ զատիկը Իտալիայում համարվում է ամենահայտնի և ամենասիրելի տոնը։ Հռոմի գլխավոր հրապարակում հարյության կիրակի օրը հավաքվում են հազարավոր մարդիկ, որպեսզի ունկնդրեն Պապի շնորհավորանքը։ Սուրբ Զատիկ տոնելու ավանդույթը Իտալյայում ունի դարերի պատմություն։ Օրինակ առաջներում Սուրբ Զատկի տոնին Իտալիայում եղել է ավանդույթ տոնի նախօրեին եկեղեցում վառված  կրակը տուն տանել ջահի օգնությամբ։

Ժամանակակից Իտալիաում  ընդունված է Զատկական սեղան գցել, դա անպայման խաշած ձու է, ապխտած երշիկ և ոչ քաղցր պանրային թխվածք։ Կամ էլ                          Կազելլո — նեապոլիտանական աղի թխվածք՝ ձվով, պանրով և երշիկով։ Կամ նույն նեապոլիտանական պաստեռռա թխվածքը ռիկոտտոյով և  ներծծված ցորենով։Չնայած այն բանին, որ դա ամենահամեղ, բայց ծանր աղանդերը թխում են ամբողջ տարին, պաստեռռան այլ ուտեստներից ամենալավն է խորհրդանուշում Հարյությունը։

Ավստրալիա

Սուրբ Զատկի գլխավոր խորհրդանիշը Աստրալիայում նապաստակը չէ այլ Բիբլին։ Հենց նրա պատկերն է զարդարում զատկական հուշանվերները։ ԻՆչ վերաբերվում է ավանդական հյուրասիրությանը, ավստրալացիների զատկական սեղանը չի շրջանցվում առանց տապակած ոչխարի մսի կամ ճուտիկի, այդ թվում և տորթ բեզեի՝  զարդարված մրգերով։ Սուրբ Զատիկը Ավստրալիայում նշում են բնության գրկում, քանի որ ավստրյալացիները հավատում են որ այդ տոնին մաքրվում է օդը իսկ ջուրը ակունքներում ձեռք է բերում հատկություն նման սուրբ ջրի։Բացի այդ Սուրբ Զատկին Ավստրյալայում անցկացվում է մեծ օդապարիկների ամենամյա փառատոն, զատկի ձվի տեսքով պատրաստված։

Անգլիա

Սուրբ Զատիկը գլխավոր կրոնական տոնն է Բրիտանիայում։ Այս երկրում կա ավանդույթ հյուրասիրել մեկ մեկու ձու, բայց ոչ հավի, այլ շոկոլադե՝ կարամելային միջուկով։ Այդուհանդերձ  Քեյթ Միդլթոնի հայրենիքում գոյություն ունի զատկական ավանդույթ՝ նոր հագուստ կրել։ Դա խորհրդանշում է բնության արթնանալը և նոր կյանքի սկիզբը։

2․ Պատրաստել հետաքրքիր տեսաֆիլմ Հայաստանի Հանրապետության զատիկի տոնի անցուդարձից

3․ Համեմատել Հայաստանի հանրապետության և տարբեր երկրների զատկական ավանդույթները, նշել գլխավոր տարբերությունները ։

Ֆրանսիայում մեծ հարյության տոնին ուղիղ հրապարակի կենտրոնում պարաստում են հսկայական ձվածեղ։ Ուտոստի վրա միջինը ծախսվում է մոտավորապոս 4500 ձու և մի քանի հարյուր կգ. միս։ Բացի այդ Սուրբ Զատկի օրը այստեղ բոլոր փողոցներում վաճառվում է միլիոնավոր շոկոլադե ֆիգուրներ՝ նապաստակի, ճուտիկի, զանգակի, ձվի, և այլ տոնի խորհրդանիշ համարվող թալիսմաների տեսքով։ Եթե ֆրանսյացիները   Սուրբ Զատկի կիրակին լսում են զանգի ղողանջը, նրանք գրկախառնվում և համբուրվում են։ Ֆրանսիացիներն ասում են, որ զանգի ղողանջը Հռոմի Պապի այցելությունն է։

Իսկ Հայաստանի Սուրբ Զատիկը տարբերվում է Ֆրանսիայի Սուրբ Զատիկից, ֆրանիացիները զատկի հետ կապված շոկոլադե քաղցրավենիքներ են գնում, իսկ Հայաստանու ամողջ ժողովուրդը գնում է եկեղեցի Սուրբ ջուր բերելու։

Ես կցանկանայ մեկսիկայի սովորույթը հայաստանում իրականացնել։

Սուրբ Զատիկը Մեքսիկայում  տոնում են գրեթե երկու շաբաթ։ Կրքոտ ուրբաթ սկվում է զատկական դիմակահանդես  շքեղ դետալներով Քրիստոսի տանջանքներով, պարերով և հրավառությամբ։ Փողոցներում կախվում են բազմազան թղթերից շղթաներ։Իսկ Շաբաթ օրը կախում են Հուդայի թղթե տիկնիկը որից կախում են փոքրիկ պայթուցիկներ։ Օրվա վերջում այդ տիկնիկներին պայթեցնում են։

երկրի բնակիչները այդ մեծ տոնին լուրջ  են պատրաստվում պահում են ծոմ, կրում են զրկանքներ։ Մեկսիկացիները հավատում են, որ ով ինքն իր վրա զգում է Քրիստոսի տանջանքները՝ Գողգոթային ճանապարհին, կդառնա ավելի բարի, զգայուն ուրիշի ցավի նկատմամբ և այդ բոլորի շնորհիվ՝ ավելի երջանիկ։ Հենց Սուրբ Զատիկն Մեքսիկայում  ինքնին լուսավորվում է ուրախությամբ և խաղաղությամբ և ընտանեկան հանգիստ հավաքույթներով։

Դասի հղումը 

1.Որո՞նք են անասնապահության զարգացման նախադրյալները:
Անասնապահության զարգացման նախադրյալներն են հողատարծքը, ֆերմաները, բուսածածք, արոտավայրեր, կլիմա:

2.Ի՞նչ կապ ունի անասնապահությունը տնտեսության մյուս ճյուղերի հետ:
Անասնապահությունը մթերք և սնունդ է տալիս թեթև արդյունաբերությանը, սպասարկման տնտեսությանը, հումք է տալիս արդյունաբերությանը:

3.Նշել այն երկները, որտեղ առաջատար են անասնապահության հետևյալ ճյուղերը՝ ոչխարաբուծություն-Ավստրալիա, Ղազախստան, Նոր Զելանդիա, Չինաստան
խոզաբուծություն-Չինաստան, Գերմանիա, Ռուսաստան, Լեհաստան, Ֆրանսիա, Ուկրաինա, ԱՄՆ, Բրազիլիա
խոշոր եղջերավոր անանսապահություն-Հնդկաստան, Բրազիլիա, Չինաստան, ԱՄՆ
ձիաբուծություն-Ասիական երկրներ
ձնկորսություն-ԱՄՆ, Բրազիլիա, Չինաստան, Հնդկաստան, Ռուսաստան, Կանադա, Աֆրիկա մայցամաքի պետություններ

Դասի հղումը

1.Որո՞նք են բուսաբուծության զարգացման նախադրյալները:

Բուսաբուծության զարգացման գլխավոր նախադրյալները ջերմությունն է, կլիման, հողը, խոնավությունը:

2.Ի՞նչ կապ ունի բուսաբուծությունը տնտեսության մյուս ճյուղերի հետ:
Բուսաբուծությունը հումք է տալիս արդյունաբերությանը, այսինքն արդյունաբերությանը մեծ մասի հումքը բուսաբուծությունն է: Սպասարկման տնտեսությանը բուսաբուծությունը տալիս է սնունդ, որը գնում է համաշխարհային շուկա և վերջում հասնում է սպառողին: Բուսաբուծության շնորհիվ հայտնաբերվում են նոր դեղաբույսեր և այլն:

Նշեք հետևյալ բույսեր մշակող առաջատար երկրները.
Բրինձ, ցորեն, բամբակ, թեյ, սուրճ կակաո, խաղող, եգիպտացորեն:

Բրինձ-Չինաստան, Հնդկաստան, Ինդոնեզիա, Բանգլադեշ, Վիետնամ
Ցորեն-Չինաստան, ԱՄՆ, Հնդկաստան, Ռուսաստան, Ֆրանսիա, Կանադա:
Բամբակ-Չինաստան, Հնդկաստան, ԱՄՆ
Թեյ-Հնդկաստան, Չինաստան, Շրի Լանկա
Սուրճ-Բրազիլիա, Կոլումբիա
Կակաո-Կոտ Դիվուար, Գանան, Սենեգալ
Խաղող-Իտալիա, Ֆրանսիա, Իսպանիա
Եգիպտացորեն-ԱՄՆ, Չինաստան, Բրազիլիա

Դասի հղում։

1.Որո՞նք են գյուղատնտեսության զարգացման նախադրյալները:

Առաջին հերթին դրանք բնակլիմայական պայմաններն են` ընդարձակ արոտավայրերի և բնական խոտհարքների առկայությունը` որպես գյուղատնտեսական կենդանիների կեր մատակարարող բնական հիմք, ինչպես նաև բնակչության խտությունը, երկրի տնտեսական զարգացման մակարդակը և համանման տնտեսական, ինչպես նաև սոցիալական այլ գործոններ:Գյուղատնտեսության զարգացման համար մարդիկ կատարում են հողերի բարելավման բազմաբնույթ աշխատանքներ, գերխոնավ հողերի չորացում, չոր հողերի արհեստական ոռոգում, քարքարոտ հողերի քարամաքրում և այլն

2.Ի՞նչով է գյուղատնտեսությունը տարբերվում տնտեսության այլ Ճյուղերից:

Քանի որ այն տարածված է ամբողջ երկրագնդով և նրա համար հարկավոր է միայն հող, իսկ այլ ոլորտներում ամենաքիչը հարկավոր է մեքենաներ, հատուկ սարքեր:

Ի՞նչ կապ ունի գյուղատնտեսությունը արդյունաբերության այլ ճյուղերի հետ, բերել օրինակներ

Գյուղատնտեսության շնորհիվ ստանում են մթերքներ, որոնք արդյունաբերության շնորհիվ հասնում են մարդուն, կամ սպառողին: Առանց գյուղատնտեսության չէր կարող զարգանալ արդյունաբերությունը:

Ի՞նչով են իրարից տարբերվում գյուղատնտեսության զարգացման ինտենսիվ և էքստենսիվ ուղղությունները, բերել օրինակներ: 

Ի՞նչով են իրարից տարբերվում գյուղատնտեսության զարգացման ինտենսիվ և էքստենսիվ ուղղությունները, բերել օրինակներ:

Գործնական աշխատանք՝ Հաշվարկներ ըստ քիմիական բանաձևերի՝ H₂SO₄, NaNO₃, FeSO₄, KMnO₄, SiO₂

1.Նյութի անվանումը

Ծծմբաթթու – H₂SO₄,

Սոդայի նիտրատ – NaNO₃

Երկաթի սուլֆատ – FeSO₄

Սիլիկոնի երկօքսիդ – SiO₂

2.Ինչ տարրերից է կազմված տրված նյութը

Սոդայի նիտրատ – NaNO₃ , Na = նատրիում, N = ազոտ, O₃ = թթվածին + թթվածին+ թթվածին

Երկաթի սուլֆատ – FeSO₄, Fe = երկաթ, S = ծծումբ, O₄ – թթվածին +թթվածին+ թթվածին + թթվածին

Սիլիկոնի երկօքսիդ – SiO₂, Si =սիլիցիում, O₂ = թթվածին +թթվածին

Ծծմբաթթու – H₂SO₄ , H₂ = ջրածին + ջրածին, S = ծծումբ, O₄ = թթվածին +թթվածին+ թթվածին + թթվածին
3.Քանի ատոմ ամեն մի տարրից կա տվյալ նյութի մոլեկուլում

H₂SO₄ , H₂ = ջրածին + ջրածին, S = ծծումբ, O₄ = թթվածին +թթվածին+ թթվածին + թթվածին

NaNO₃ , Na = նատրիում, N = ազոտ, O₃ = թթվածին + թթվածին+ թթվածին

FeSO₄, Fe = երկաթ, S = ծծումբ, O₄ – թթվածին +թթվածին+ թթվածին + թթվածին

KMnO₄, K = կալցիում, M= մանգան, O₄=թթվածին +թթվածին+ թթվածին + թթվածին

Si =սիլիցիում, O₂ = թթվածին +թթվածին

4. Հաշվել՝Mr

 5. Հաշվել տարրերի զանգվածային հարաբերությունները` m

6..Հաշվել տարրերի զանգվածային բաժինները`w

7.Նյութը բարդ է, թե պարզ

Բոլոր նյութերը բարդ են

H₂SO₄ – բարդ

NaNO₃, – բարդ

FeSO₄ – բարդ

KMnO₄ – բարդ

SiO₂ – բարդ

8.Հաշվել մեկ մոլեկուլի զանգվածը