Նյարդային համակարգը կարգավորում Է մարմնի գործունեությունը։ Նյարդային համակարգն ապահովում Է մարմնի և արտաքին միջավայրի կապը։ Մարմնի բոլոր ռեակցիաները՝ արտաքին աշխարհից ստացվող գրգիռների նկատմամբ, պայմանավորվում են նյարդային համակարգի գործունեությամբ։ Նյարդային համակարգի կազմի մեջ մտնում են կենտրոնական նյարդային համակարգը (գլխուղեղ, ողնուղեղ) և ծայրամասային նյարդային համակարգը (նյարդեր)։ Գլխուղեղը կենտրոնական նյարդային համակարգի բաղկացուցիչ մասն է, որը գտնվում է գանգի խոռոչում և կառավարում է մարմնի բոլոր համակարգերի գործունեությունը։ Գլխուղեղը իրականացնում է երեք կարգի ֆունկցիաներ՝ միավորող, զգայական և շարժիչ։ Ուղեղի միավորող ֆունկցիայի շնորհիվ ապահովվում են գիտակցությունը, հիշողությունը, զգացմունքները, խոսքը։ Զգայական ֆունկցիան հնարավորություն է տալիս տեսնել, լսել, շոշափել, զգալ ջերմությունը, տարբեր հոտերն ու համերը։ Ուղեղի շարժիչ ֆունկցիայի շնորհիվ իրականանում են մարմնի շարժումները։ Գլխուղեղի բաժիններից է երկարավուն ուղեղը, որը գտնվում է ողնուղեղի՝ գլխուղեղին միանալու հատվածում։ Երկարավուն ուղեղում են գտնվում սրտանոթային, շնչառական և մի քանի այլ համակարգեր ղեկավարող կենտրոններ: Ուղեղի այդ հատվածի վնասվածքները կարող են մահվան պատճառ հանդիսանալ։ Ողնուղեղը կենտրոնական նյարդային համակարգի մի մասն է, որը գտնվում է ողնաշարի խողովակում և հիմնականում իրականացնում է կապը գլխուղեղի և ծայրամասային նյարդային համակարգի միջև, ինչպես նաև ունի իր սեփական կարգավորող կենտրոնները։ Ողնուղեղի որևէ հատվածի վնասման դեպքում խաթարվում է այդ հատվածից ներքև գտնվող մարմնի մասերի գործունեությունը։ Նյարդերը գլխուղեղից և ողնուղեղից տարածվում են դեպի մարմնի բոլոր մասերը։ Նրանք տեղեկություններ են հաղորդում էլեկտրական ազդակների (գրգիռների) միջոցով։ Այն նյարդերը, որոնց գրգռման ժամանակ ազդակները մարմնի ծայրամասից գնում են դեպի ուղեղ, ապահովում են ուղեղի զգայական ֆունկցիան։ Այն նյարդերը, որոնց գրգռման ժամանակ ազդակներն ուղեղից գնում են դեպի մկանները, ապահովում են ուղեղի շարժիչ ֆունկցիան։ Նյարդային բջիջները տարբերվում են մարմնի մյուս բջիջներից նրանով, որ չեն վերականգնվում։ Այսպիսով, վնասված նյարդային բջիջների կողմից իրականացվող՝ մարմնի որևէ շրջանի կարգավորման ֆունկցիան կարող է ընդմիշտ անհետանալ։ Նյարդային համակարգի գործունեության վիճակն արտահայտում է գիտակցությունը։ Գիտակցությունը կարող է խանգարվել տարբեր վնասվածքների և հիվանդությունների պատճառով։ Գլխի ցանկացած վնասվածք, որը բերում է գիտակցության կորստի, կարող է առաջացնել ուղեղի վնասում, ուստի դրան պետք է լրջորեն վերաբերվել։ Ողնուղեղի և նյարդերի վնասվածքները կարող են բերել զգացողության կամ շարժումների ժամանակավոր կամ մշտական կորստի (պարալիզի)։

Անկ.A+Անկ.C=100 —————————- Անկ.A+Անկ.B+Անկ.C+Անկ.D=?

Անկ.A+B=180 Պատ.՝ 130, 50, 50, 130:

Մարդը ամենադաժան կենդանի օրգանիզմն է երկրի վրա։ Մարդիկ անդադար ոչնչացնում են բնությունը, աղտոտում շրջակա միջավարը, սպանում կենդանիներին։ Իմ կարծիքով մարդիկ լինում են երկու տեսակի՝ մի մասը աղտոտում է բնությունը, սպանում կենդանիներին և այլն, իսկ մյուս մասը՝ չի աղտոտում բնությունը, խնամում է կենդանիներին և այլն։ Մարդկանց շնորհիվ կենդնիների մի քանի տեսակ վերացել են երկրի վրայից։ Մարդիկ պոլիէթիլենային տոպրակները, պլաստիկները գցում են ծովեր կամ օվկիանոսների մեջ, մի մասը հասնում է ափ, իսկ մյուս մասը մնում են ջրի վրա, կրիաները տեսնելով տոպրակները մտածում են, որ դրանք մեդուզաներ են, ուտում են, չկարողանլով մարսել սատկում են, իսկ, եթե ուտում են շշեր, չեն կարողանում սուզվել, քանի որ շշի մեջ օդ է մնում, և չկարողանալով սուզվել սատկում են։ Իմ կարծիքով աղբը պետք է մանրեցնել, տարաների մեջ լցնել և տանել աղբանոց, այդպես հնարավորինս ավելի քիչ տեղ կզբաղեցնի երկրի վրա, և ավելի կոկիկ կլինի։Ես ինքս շատ եմ սիրում իմ հայրենիքը, այդ, իսկ պատճառով չեմ աղտոտում, շատ եմ սիրում կենդանիներին, և ինչով կարողանւմ եմ օգնում եմ։

1. Ответьте на вопросы.
   Кто такой Леонардо да Винчи и что вы знаете о нем?
2. итальянский художник, учёный, изобретатель, писатель, музыкант, один из крупнейших представителей искусства Высокого Возрождения яркий пример универсального человека.
   Какие известные работы да Винчи знаете?
3. Мона Лиза, Тайная вечеря, Спаситель мира, Дама с горностаем, Иоанн Креститель, Мадонна в скалах, Святая Анна с Мадонной и младенцем Христом.
   Кто такая Мона Лиза?
4. Мона Лиза так же известная как Джоконда портрет молодой женщины, написанный итальянским художником Леонардо Да Винчи около 1503 года. Картина является одним из самых известных произведений живописи в мире. Относиться к эпохе Возрождения. Вставлена в Лувре (Париж, Франция).
   Какие факты можете представить?
5. 1) До сих пор неизвестно достоверно, кто изображён на картине. Большинство исследователей сходится во мнении, что Мона Лиза это портрет Лизы Герардини, жены флорентийского торговца. 2) Мона Лиза написана не на холсте, как большинство картин, а на доске. 3) Возраст этой картины превышает 500 лет. Она была создана Леонардо да Винчи в начале 16-го века. 4) Полным названием знаменитого полотна является «Портрет госпожи Лизы Джокондо». 5) Охранная система, призванная защитить Мону Лизу от возможных злоумышленников, обошлась Лувру в 7 миллионов евро. 6) Согласно одной из теорий, на этой картине Леонардо да Винчи изобразил сам себя, но в женском образе. 7) Исследования показали, что автор перерабатывал Мона Лизу, как минимум, дважды. Очевидно, он пытался улучшить картину. 8) В 1911 году злоумышленникам из числа сотрудников музея всё-таки удалось похитить бесценную картину. Спустя два года её нашли. 9) В разное время разные люди по не менее разным причинам неоднократно пытались испортить Мона Лизу. В картину кидались камнями, её пытались бить и обливать кислотой. Большая часть покушений не нанесла ей повреждений. 10) В настоящее время Мона Лиза застрахована на 3 миллиарда долларов, что делает её самой дорогой картиной в мире.
6. Посмотрите видео.

https://youtube.com/watch?v=CI4k4T5Nrroversion3rel1fs1autohide2showsearch0showinfo1iv_load_policy1wmodetransparent%3Fversion%3D3%26rel%3D1%26fs%3D1%26autohide%3D2%26showsearch%3D0%26showinfo%3D1%26iv_load_policy%3D1%26wmode%3Dtransparent

2.Прочитайте рассказ и обсудите его.

21 августа 1911 года Джоконду украл итальянский мастер по зеркалам Винченцо Перуджи, который в то время работал в Лувре. Зачем он это сделал до сих пор не понятно.Существует версия, что Перуджи собирался вернуть «Мону Лизу»в Италию, будучи уверенным в том, что во Францию она попала незаконно, не зная или позабыв, что Леонардо да Винчи привез картину во Францию сам. Поиски полиции оказались тщетными.Подозреваемыми в краже  были Пабло Пикассо и Гийом Аполлинер, последнего даже арестовали, потом, правда, отпустили.Знаменитый портрет был найден лишь через два года на его исторической родине.Незадачливый похититель отозвался на объявление в газете и предложил продать «Джоконду» директору галереи Уффици. Скорее всего, он планировал сделать копии и выдавать их за подлинники. Перуджи, арестовали и посадили в тюрьму, впрочем, судьи учли его итальянский патриотизм и дали ему небольшой срок.
В итоге длительных путешествий, лишь через год  4 января 1914 года шедевр(после многочисленных показов по итальянским городам) вернулся в Парижский Лувр.

Улыбка или диагноз?

Главная загадка Джоконды кроется в ее улыбке. Все знают, что улыбаться можно по-разному: счастливо, печально, смущенно, обольстительно, сардонически, насмешливо. Но в случае Моно Лизы ни одна из этих характеристик не подходит. Имеется великое множество разных объяснений ее улыбки, некоторые из них заслуживают внимания, на другими хочется лишь посмеяться.

Кто-то утверждал, что изображенная на холсте женщина беременна. А ее улыбка – ощущение будущей матери, чувствующей шевеление плода. Другой уверяет, что улыбка Джоконды предназначена возлюбленному. И им является сам художник.

Кто-то (возвращаясь к вопросу об автопортретности картины) считает, что это загадочная улыбка самого Леонардо

Улыбкой Моно Лизы довольно сильно обеспокоены врачи. Для них портрет Джоконды – прекрасный шанс примерить к ней тот или иной  диагноз, не боясь совершить врачебную ошибку. Чего только не приписывали бедной женщине, изображенной на портрете. И паралич лицевого нерва, и высокий уровень холестерина, а даже отсутствие передних зубов.

Пытались разгадать тайну улыбки Моно Лизы и нейрофизиологи. По их версии, тайна кроется не в самой моделии не в мастере, а в зрителях. Отчего у нас создается ощущение, что ее улыбка то исчезает, то появляется снова? Нейрофизиолог Гарвардского университета Маргарет Ливингстон утверждает, что магия искусства здесь не причем. Все дело в  особенности человеческого зрения: на появление и исчезновение улыбки влияет то, с какой стороны на лицо Джоконды смотрит человек.Специалисты разделяют два типа  человеческого зрения: центральное,которое ориентировано на детали, ипериферическое,не такое четкое. Стоит вам сосредоточиться на глазах «модели» или попытаться обнять взглядом все ее лицо – Джоконда вам дарит улыбку. Однако стоит вам сконцентрировать взгляд на ее губах, как улыбка тотчас растает. Вот так по-научному ученые разобрались с таинственной улыбкой Моны Лизы.

Впрочем, что бы там не доказывала нам человеческая физиология,  многим приятнее думать, что тайна великой Джоконды кроется в гении ее творца.  Каждый, любуясь шедевром великого да Винчи, невольно пытается разгадать загадку ее улыбки сам. А разгадку знал, похоже, только Леонардо.

3. Закончите предложения.
1. Хотя я опоздал, но успел на последний урок. 2. Несмотря на то, что мы ездили в Политехнический музей, там было много народа и мы не всё успели увидеть. 3. Хотя я долго готовился к экзамену, но я не сдал. 4. Моя подруга не
ответила на мои письма, потому что у неё был отключен интернет. 5. Несмотря на то, что Вера согласилась встретиться со мной в субботу, она так и не пришла, потому что заболела. 6. Хотя я чувствовал себя не очень хорошо, но всё таки пошел в школу.
7. Хотя врач посоветовал Антону бросить курить, но Антон продолжал тайно курить. 8. Хотя я был очень занят, но всё таки пошел навестить свою бабушку.

4. Вставьте на месте пропусков глаголы в нужной форме
1. Выбирать.
1. Борис всегда долго выбирал подарки другу. 2. Сегодня мы выбираем старосту группы.
2. Собирать – собрать.
а) Я собирала старые открытки, а мой брат собирал марки. Мои друзья ничего не собрали.
Мои родители собирали фотографии разных городов.
б) Виктор, ты собрал много марок? Сколько открыток собрала твоя сестра? Твои
родители собрали много фотографий?
3. Повторять – повторить.
а) 1. На уроке студенты повторяли новые слова. 2. Сейчас я повторю историю, потому
что у меня будет тест. 3. Диктор повторяет ещё раз диалог. 4. Мы повторяли слова песни
«Катюша»
б) 1. Луис, повтори ещё раз твой номер телефона. 2. Мария, запиши адрес Тома, он сейчас повторит его. 3. Если вы не поняли эту тему, мы повторите ее ещё раз.
4. Встречаться – встретиться.
а) 1. Где ты встретился с Томом? – Мы встретились на станции метро «Университет».
2. Мой брат встретился с красивой девушкой.
б) 1. Антон встретиться с Ниной и даст ей журнал. 2. Иван, давай встретимся на остановке
автобуса в 6 часов. 3. Я сказал Марии, что встретимся с ней после уроков на первом
этаже.
5. Найти.
1. Когда Том найдет адрес магазина, он сможет поехать туда. 2. Если они найдут
номер телефона Нины, то смогут позвонить ей.

5. Напишите предложения, используя союзы потому что и поэтому.
1. Марта живёт в Москве недавно, поэтому она плохо знает город. 2. Антон
купил подарок сестре, потому что у неё будет день рождения. 3. Я должен много заниматься потому что я хочу хорошо знать русский язык. 4. У Иры нет ручки, поэтому она не может писать письмо. 5. Джон должен пойти в поликлинику к врачу, потому что
он плохо себя чувствует. 6. Мы должны позвонить другу, потому что он ждёт нас.
7. Ира была занята, поэтому она не ходила в гости к подруге. 8. Мой брат хочет
учиться в университете, поэтому он много занимается.

6. Напишите предложения, используя глаголы в прошедшем времени.
1. Раньше мои родители жили в Ростове (жить). 2. Моя сестра училась в школе
(учиться). 3. Андрей часто занимался в библиотеке (заниматься). 4. Мы ездили в цирк
(ездить). 5. В воскресенье мы посмотрели программу «Времена» (посмотреть). 6. Нина
позвонила брату в Америку (позвонить). 7. Моя подруга помогла мне купить подарок (помочь). 8. В среду мы ходили в спортзал (ходить). 9. Вчера было холодно (быть).
10. Тамара ждала Антона на остановке, а он ждал её в общежитии (ждать).

1. Մինչ այս ի՞նչ գիտեիր  օրենքի և իրավունքի մասին։ Մինչ այս ինձ համար օրենքները մի բանն են, որ մարդկանց փորձում են ավելի օգնել մարդկանց, և առանց օրենքներ մարդ կարող է լինել շատ չար և այլն։
2. Ծանո՞թ էիր մինչ այս <<Կրթություն ստանալը իմ իրավունքն է>> մտքին․ ի՞նչ ես հասկանում այն ասելով։ Ինձ համար կրթություն ստանալը ամեն մարդու իրավունք չէ, այլ պարտականությունը։ Եթե մարդիկ կրթություն չստանան չեն ունենա նաև ապագա։
3. Ինչի՞ մասին է քեզ տեղեկացնում Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի 26-րդ հոդվածը։ Ինձ 26-րդ հետվածը տաղեկացնում է՝ պետությունը յուրաքանչյութ մարդուն թույլ է տալիս սովորել անվճար։ Եվ այն մարդիկ ովքեր չեն ուզում սովորել պարտադիր պետք է սովորել տարակական կրթյուն այն ու հետև չսովորել։
4. Քեզ համար օգտակա՞ր է ծանոթ լինել այդ հոդվածին։ Այո, շատ, քանի որ ես ապագա դատավոր եմ և պետք է վաղ տարիքից ծանութանալ ՀՀ օրենքներին։
5. Կա՞ հոդվածում կետ, որի հետ դու համամիտ չես։ Եթե կա, նշիր թե ինչու։ Ոչ, ինձ համար ամենի հոտված տեղին է։
6. Նշիր, թե ի՞նչ հարցեր առաջացան։ Ինձ համար ամեն ինչ շատ պարզ էր։
7. Ի՞նչ սովորեցիր այս նյութից, ի՞նչը քեզ դուր եկավ և ի՞նչն էր ամենակարևորը։ Ինձ այս նյութը սովորեցրեց լինել պարտաճանաչև, ինձ համար ամենակարևորը կրթությունն է, և ինչ պես նշեցի առանց կրթություն ապագա չես ունենա։

գ)

(n-2)x180 n=10 (10-2)x180=8×180=1440

1. Գրի՛ր հետևյալ բառերի հոմանիշները.

տեսիլք- Ցնորք, ուրվական, ուրու, տեսիլ, երազ

միապաղաղ-Միօրինակ, միատեսակ, միակերպ, միաձև, միալար, միւսհար

հուզել- Խռովել, վրդովել, փոթոր կել, ալեկոծել, գրգռել, տագնապել, աղմկել շփոթել, ամթուխել, այլայլել, արյունը բորբո քել, վերուվայր անել, տակն ու վրա անել սիրտը տեղական անել

զուսպ-ժուժկալ, չափավոր

միամիտ-Պարզամիտ, պարզասիրտ, դյուրահավատ, անկեղծ, անխորամանկ, աներկմիտ, աներկհավատ

ձեռնարկել-Նախաձեռնել, ընձեռնել, սկսել, (հնց.) վերաձեռնել, բռնարկել, առաջաձեռնել, ձեռնամխել, ձեռնամուխ լինել, ձեռք զարնել, ձեռք զարկել, ձեռք առնել

2. Եվս մեկ անգամ ուշադիր կարդա՛ ստեղծագործությունը և փորձիր հասկանալ, թե ինչ ասել է ,,փոքրիկ քայլերի արվեստ,,:

Իմ կարծիքով հեղինակը խնդրում է Աստծուց` ուժ, համբերություն և այն ամենը ինչ պետք է ֆիզիկապես մարդուն։

3. Մի քանի ,,փոքրիկ քայլ,, էլ դու ավելացրու՝ շարունակելով հերոսի խնդրանքները:

Իմ կարծիքով հեղինակը բոլոլորը նշեց, ես բոլորի հետ համաձայն եմ, և ավելացնելու ոչ-ինչ չունեմ։

4. Քո կարծիքով ո՞րն է ամենակարևոր խնդրանքը: Այն վերնագի՛ր դարձրու և ստեղծագործի՛ր:

Ճշգրիտ տնօրինել կյանքի ժամանակը

Իմ կարծիքով աշխարհի ամենաթանկ բանը դա ժամանակն է։ Ժամանակը պետք է օգտագերծել շատ խնայողաբար։ Այս դարում մարդիկ իրենց ժամանակը ծախսում են անտեղի խաղերի վրա։ Դրա փոխարեն մարդ կարող է օրինակ՝, զբաղվել սպորտով, գիրք ընթերցել և ավելացնել իրենց գիտելիքները։ Գիտելիքը նույնպես շատ կարևոր է, քանի որ առանց գիտելիք լավ ապագա չես ունենա։ Եվ այս աշխարհում կա մի բան, որ երբեք հետ չես բերի՝ ժամանակը։

1.ա) x-11=17 28-11=17 բ) 6+x=2 6+4=2 գ) 12+x=-6 12+(-18)=-6

դ) x+13=5 -8+13=5 ե) 7x=-14 x=-2 զ)-17x=51 x=-3

է)6x=7 x=1,16 ը)2x=-13 x=6,5 թ)-x=2 2=2

2. ա) x+2=1 -1=2=1 բ) x-3=2 5-3=2 գ)2x=3 x=1,5

3. ա)x-5=6 11-5=6 բ)5+x=3 5+(-2)=3 գ)x+7=7 0+7=7

դ)x-6=6 12-6=6 ե)x+3=-6 -9+3=-6 զ)x+12=7 -5=12=7

է)2+x=-1 2+(-3)=-1 ը)x-3=-3 0-3=-3 ը)2x=4 x=2

թ)-5x=100 x=-20 ժ)3x=2 x=0,6 ի)11=5x x=2,2

լ)2x=0 x=0 խ)-x=1 x=1 ծ)x=6