Էկոհամակարգ

Էկոհամակարգի աբիոտիկ բաղադրիչներն են արևի լույսը, ջերմաստիճանը, տեղումները, ջուրը կամ խոնավությունը, հողի և ջրի քիմիան (ինչպիսիք են կալիումը, ամոնիումը): Ի հակադրություն, դրա կենսաբանական բաղադրիչներն արտադրողներ են (արարածներ, որոնք ֆոտոսինթեզի միջոցով արտադրում են իրենց սեփական սնունդը), ավտոբորներ, մսակերներ, ինչպես ավտոբորներ, այնպես էլ եղջյուրավորներ և փտած: Էկոհամակարգում յուրաքանչյուր օրգանիզմ ունի իր դերը: Ընդհանուր առմամբ, էկոհամակարգի կենսաբանական անդամները կապված են աբիոտիկ գործոնների հետ միասին: Անդամի կամ աբիոտիկ գործոնի բացակայության դեպքում էկոհամակարգի բոլոր մասերը կարող են ազդել:

Դժբախտաբար, էկոհամակարգերը խանգարվում և նույնիսկ ավերվում են բնական աղետների պատճառով, ինչպիսիք են հրդեհները, ջրհեղեղները, փոթորիկները և հրաբխային ժայթքումները: Բացի այդ, մարդու գործունեությունը նպաստում է նաև էկոհամակարգի դեգրադացմանը: Սա իսկապես մեծ վտանգ է ապագայի համար: Կլիմայի փոփոխության պատճառով էկոհամակարգը արագորեն փլուզվում է: Greenերմոցային գազերի մթնոլորտի անպատասխանատու և անգիտակցաբար մթնոլորտով ներթափանցմամբ երկիրը գերտաքացում է, բևեռների սառցադաշտերը հալվում են, ծայրահեղ շոգից մահանում են մարջանային ջրավազանները, աննորմալ տեղումները, ջրհեղեղներն ու երաշտը մեծանում են և բնական կյանքը աստիճանաբար վերանում է:

Ինչ տեղի կունենա էկոհամակարգերի հետ, եթե պակասի Էներգիայի, ֆոսֆորի, ածխածնի ու ազոտի հոսքը.
Ցանկացած բանի պակասը կամ ավելցուկը կարող է լուրջ ազդեցություն ունենալ էկոհամակարգերի վրա:
Էներգիայի հոսքի պակաս
Յուրաքանչյուր տեսակ օգտագործում է օրգանական նյութի մեջ պարունակվող էներգիայի միայն մի մասը: Գոյություն ունի սննդային շղթա, որը  իրար հետ փոխադարձ կապված տեսակների շղթաներ են, որոնք էլ հաջորդաբար նյութ և էներգիա են ստանում ելակետային սննդանյութերից: Էերգիայի կորստի արդյունքում այս շղթաները չեն կարող երկար լինել, ինչը շատ լուրջ խնդիր է: Սննդային շղթայի յուրաքանչյուր հաջորդ օղակում, նախորդի համեմատությամբ, կորչում է էներգիայի 80-95%-ը, սննդի էներգիայի միայն 5-20%-ն է անցնում է հաջորդ օղակին:
Ֆոսֆորի հոսքի պակաս
Կենսոլորտում ֆոսֆորի շրջանառությունը կապված է կենդանիների և բույսերի մեջ ընթացող նյութերի փոխանակության հետ: Առանց ֆոսֆորի հնարավոր չէ սպիտակուցների սինթեզը: Ֆոսֆորը կարևոր նշանակություն ունի բույսերի, կենդանիների և մարդկանց համար: Ցամաքային բույսերի և ջրիմուռների բջիջների մեջ այդ կարևոր և անհրաժեշտ տարրի պարունակությունը կազմում է 0,01-0,1%, իսկ կենդանիների բջիջներում` 0,1-ից մինչև մի քանի տոկոս:
Ածխածնի հոսքի պակաս
Ֆոտոսինթեզի գործընթացում բույսերի կողմից ածխաթթու գազը կլանվում է և միայն այդ կլանման արդյունքում էլ բույսերը տալիս են թթվածին, որը մենք շնչում ենք:
Ծծմբի հոսքի պակաս
Ծծմբի միացությունները մասնակցում են կենդանի բջջի կենսագործունեության պրոցեսում, մտնում են հողերի քիմիական կազմի մեջ:
Ազոտի հոսքի պակաս
Մթնոլորտը համարվում է ազոտի անսպառ շտեմարան: Նրանում ազոտի պարունակությունը կազմում է 78%: Ազոտը մտնում է սպիտակուցների և նուկլեինաթթուների կազմության մեջ և համարվում անփոխարինելի կենսածին տարր:

Կարմիր գիրք

Կարմիր գիրքը ստեղծվել և առաջին անգամ հրատարակվել է 1964 թվականին: Այն պարունակում է տեղեկություններ կենդանիներին, բույսերին և սնկերին սպառնացող գլոբալ սպառնալիքների մասին: Գիտնականները հետևում են վերացող ոչնչացման տեսակներին և դասակարգում դրանք ութ կատեգորիաների.

  • տվյալների բացակայություն;
  • Առնվազն մտահոգություններ;
  • կա ոչնչացման վտանգ.
  • խոցելի,
  • ոչնչացման հստակ սպառնալիք;
  • անհետանում;
  • բնության մեջ մեռած;
  • ամբողջովին անհետացավ:


Տեսակների կարգավիճակը Կարմիր գրքում պարբերաբար փոխվում է: Բույս կամ կենդանի, որն այսօր համարվում է վտանգված, կարող է ժամանակի ընթացքում վերականգնվել: Կարմիր գիրքն ընդգծում է, որ մարդիկ առաջինն են ազդում կենսաբազմազանության անկման վրա:

Իրբիս, ձյունահովազ, կամ ձյունաընձառյուծ

Իրբիս, ձյունահովազ, կխ ձյունաընձառյուծ Կատվազգիների ընտանիքի խոշոր գիշատիչ նա կաթնասուն է։ Նա բնակվում է Կենտրոնական Ասիայի լեռնազանգվածներում։ Իրբիսն աչքի է ընկնում բարակ, երկար, ճկուն մարմնով, համեմատաբար կարճ թաթերով, ոչ մեծ գլխով և շատ երկար պոչով։ Պոչի հետ հասնելով 200-230 սմ երկարության, կշռում է ընդամենը 55 կգ։ Մորթին բաց մոխրա-ծխագույն է՝ օղակաձև և համատարած մուգ բծերով։ Բնակության դժվարհասանելիության և տեսակի ցածր խտության պատճառով, նրա շատ անատոմիական հատկանիշներ դեռ լավ չեն ուսումնասիրվել։ Ներկա պահին իրբիսների քանակը շատ քիչ է, 20-րդ դարում այն գրանցվել է IUCN Կարմիր գրքում, ինչպես նաև այլ երկրների պաշտպանական փաստաթղթերում։ 2015 թվականի դրությամբ իրբիսների որսը արգելված է։

Համեմատաբար խոշոր կատու է։ Ընդհանուր տեսքով նման է ընձառյուծի, բայց նրանից փոքր է, ավելի կարճլիկ, երկար պոչով և աչքի է ընկնում երկար մորթիով՝ խոշոր, մուգ բծերի և վարդազարդերի անհասկանալի պատկերներով։ Մարմնի երկարությունը գլխի հետ կազմում է 103—130 սմ, պոչի երկարությունը 90—105 սմ։ Արուները էգերից մի փոքր խոշոր են[11][12]։ Արուների մարմնի զանգվածը կազմում է 45—55 կգ, էգերինը՝ 22—40 կգ։

Մորթին հաստ է, շատ խիտ և փափուկ, նրա երկարությունը մեջքի վրա կազմում է 55 մմ։ Այն ապահով է պաշտպանությունը՝ բնակության միջավայրի խիստ ցուրտ պայմաններից։ Բրդի խտությամբ իրբիսը տարբերվում է բոլոր խոշոր կատուներից և ավելի նման է փոքր կատուներին։

Ո՞րն է աշխարհի ամենաթանկ շշալցված ջուրը 2023 թվականին:

  1. Fillico Jewelry Water Ճապոնիայից՝ 1390 դոլար մեկ լիտրի համար
  2. NEVAS Գերմանիայից՝ 1180 դոլար մեկ լիտրի համար
  3. Bling H2O ԱՄՆ-ից՝ 219 դոլար մեկ լիտրի համար
  4. ՍվալբարիՆորվեգիայի Սվալբարդ քաղաքից՝ 185 դոլար մեկ լիտրի համար
  5. Ô Amazon Բրազիլիայից — 110 դոլար մեկ լիտրի համար
  6. Uisge Աղբյուրը Շոտլանդիայից, Մեծ Բրիտանիա — 94 դոլար մեկ լիտրի համար
  7. ROI Սլովենիայից՝ 59 դոլար մեկ լիտրի համար
  8. ՄԻՆՈՒՍ 181 Գերմանիայից՝ 50 դոլար մեկ լիտրը
  9. Բերգ Կանադայից՝ 46 դոլար մեկ լիտրի համար
  10. BLVD Ավստրալիայի Թասմանիայից — 27 դոլար մեկ լիտրի համար

Որքան լիտր ջուր ենք ծախսում ամենքս օրեկան

Ողջույն, վստահ եմ շատերիս կհետաքրքրի թե քանի լիտր ջուր ենք մենք ծախսում 1 օրում։ Ես կփորձեմ մոտավորապես գտնել այս աշխարհի ամենահետաքրքրող հարցից մեկի պատասխանը։


Իմ կյանքի մի Երեքշաբթի։


Արևի վառ ճառագայթները ընկան աչքերիս։ Ես արթնացա անկողնումս, հարդարեցի այն։ Մինչ հարդարում էի, փանկեյքերի անուշ բույրը սենյակիս դուռը թակեց։
Գնացի խոհանոց մայրս գազօջախի դիմաց կանգնած էր, վերցրեցի մի բաժակ թարմ քամած նարինջի հյութ, և նստեցի սեղան։
Նախաճաշելուց հետ, վերցրեցի պայուսակս և փոքր եղբորս հետ քայլեցինք դեպի դպրոց։
Երկրորդ ժամերից հետո եկավ 10 րոպեանոց դասամիջոցը, մի փոքր ծարավ էի։ Ծարավ հագեցնելու համար դուրս եկա դպրոցից և շարժվեցի դեպի ցայտաղբյուր։ Ճանապարհին տեսա մետ ընկերուհուս՝ Էլենեին, որոշեցինք գնալ խանութ։ Սիրտս շոկոլադ էր ուզում, շոկոլադ գնելուց հետո, վերադարձանք դպրոց։ Հաջորդ դասը մաթեմատիկա էր, բացեցինք տետրերը ստուգեցինք տնային հանձնարաությունը։ Այսօրվա մեր դասը f(x)= sinx ֆունկցիան էր։ Ուսուցիչը գրատախտակին գծեց գրաֆիկը և մանրամասն բացատրեց։ Դասերից հետո գնացի տուն։ Տանը լվացվեցի, փոխեցի հագուստս, ճաշեցի, արեցի դասերս։ Երեկոյան եկավ մայրս, հայրս։ որոշեցինք ընտանիքով թեյ խմել, հավաքվեցինք մեր տան պատշգամու։ Թեյը վայլելով հետևում էինք քաղաքի եռուզեռին։

Անձնական հիգիենա 3000 լիտր։

Անկողին, Հագուստ — 16.600լ

փանքեյքեր — 1212լ ջուր

  • 1 հատ ձու, —  196լ ջուր
  • 1 բ. 250մլ կաթ- (1 լ կաթի համար պետք է 1000 լ) 400լ
  • 1 բ. 200գ ալյուր — (1 կգ ցորենի համար պետք է 1830լ ջուր) 366լ
  • 2 թ.գ. 120գ կարագ — (1 լ կաթի համար պետք է 1000 լ) 125լ
  • 2 ճ.գ. 120գ շաքարավազ,- (1կգ շաքարավազի համար պետք է 1000 լ) 125լ

Նարինջ — 50լ

ջրի ծարավը հագեցնելու համար 2000լ

Շոկոլադ 250գ — (1 կգ շոկոլադ ստանալու համար պետք է 17.000 լ ջուր) 4250լ

տետր — 10լ

թեյ — 90լ

Փաստորեն մենք ծախսում ենք ավելիքան 28,424լ ջուր օրեկան։

6 երկիր, որտեղ աղքատ մարդիկ ամենաշատն են վճարում ջրի համար

1) Պապուա Նոր Գվինեա

Պապուա Նոր Գվինեայում աղքատներից ամենաաղքատները վճարում են մինչև 2,60 ԱՄՆ դոլար կամ իրենց օրական վաստակի 54%-ը , առաքման ծառայության մոտ 50 լիտր ջրի համար: 50 լիտրը Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության կողմից առաջարկվող նվազագույն օրական քանակությունն է՝ հիմնական կարիքները բավարարելու համար: Երկրի 7,3 միլիոն բնակչության 60%-ն ապրում է առանց անվտանգ ջրի։

2) Կամբոջա

Վերջին 15 տարիների ընթացքում Կամբոջան զգալիորեն բարելավել է անվտանգ ջրի հասանելիությունը: Մայրաքաղաք Պնոմ Փենը գրեթե ունիվերսալ ջրի հասանելիություն ունի: Սակայն Կամբոջայի բնակչության 80%-ն ապրում է գյուղական վայրերում, որտեղ ամենաաղքատները ջրի վրա ծախսում են իրենց եկամտի ապշեցուցիչ 108%-ը :

3) Եթովպիա

Եթովպիայում ցածրաստիճան պետական ​​աշխատողների օրական աշխատավարձը կազմում է մոտ 0,92 ԱՄՆ դոլար: Նրանց համար ջրի ծախսերը կարող են կազմել իրենց օրական եկամտի մինչև 15%-ը , միայն այն դեպքում, եթե իրենք ջուրը տանեն տուն: Գինը կարող է հասնել նրանց եկամտի 150%-ի, եթե ջուրն առաքեն: Միջին խավի տնային տնտեսությունները, որոնք հասանելիություն ունեն կոմունալ ընկերությունների կողմից տրամադրվող ջրի համար, գրեթե 20 անգամ ավելի քիչ են վճարում իրենց ջրի համար:

4) Մադագասկար

Մադագասկարում մարդիկ իրենց օրական եկամտի 45% -ը կծախսեն իրենց օրական 50 լիտր ջուրը ստանալու համար՝ շատերին այլ ելք չթողնելով, քան ջուր հավաքել անապահով գետերից: Բնակչության գրեթե կեսը չունի ապահով ջրի հասանելիություն

5) Հնդկաստան

Ամենաաղքատ հնդկացիների համար ջուրն արժե 0,71 ԱՄՆ դոլար կամ նրանց օրական եկամտի 17%-ը։ Հնդկաստանն ունի նաև անվտանգ ջրի հասանելիության ամենաշատ մարդիկ՝ 75,8 միլիոն: Ամեն տարի 140,000 հնդիկ երեխա մահանում է փորլուծությունից, քանի որ նրանք մաքուր ջուր չունեն:

6) Գանա

Գանայում, որտեղ խողովակներով ջրամատակարարումը փոփոխական է կամ բացակայում է, աղքատ մարդիկ իրենց աշխատավարձի մինչև 25% -ը վճարում են բեռնատար մեքենաներից ջրի համար: Միջին դասի տների սեփականատերերը, ովքեր կարող են իրենց թույլ տալ կենցաղային ջրի բաք, վճարում են 3 անգամ ավելի քիչ

Աղբյուր

Աշխարհն առանց աղբ, կարծես երազանք լինի

Մենք ապրում ենք 21- րդ դարում։ Մեր միջավայրը գտնվում է ոչ այնքան վատ, բայց միևնույն է վատ տեղում, քանզի մարդիկ ավելի են շատանում, մեծանում է աղտոտման աճը։ Յուրաքանչյուր մարդ էլ իր հերթին, վնասում է երկրագնդի էկոլագիան, և նույնիսկ դա առանց գիտակցելու։  Ես ապրելով Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում՝ Զեյթուն շրջանում, շատ գոհ եմ իմ շրջակա միջավայրից։ Աղտոտը այնտեղ խստիվ հսկվում է, մեր փողոցում կան հավաքարարներ, որոնք և հետևում են մաքրությանը։ Սակայն դպրոցս գտնում է քաղաքի մյուս ծայրում, և ամեն օր քաղաքի միջով անցնելիս, հանում եմ վարդագույն ակնոցներս և ծանոթանում մեր քաղաքի հիմնական էկոլոգիական խնդիրներին։

Մեր հիմնական խնդիրը դա օդի աղտոտումն է, այն վնասում է մեր առողձությանը։ Ինձ թվում է շուտով աշխարհը իր ձեռքը կվերձնի այս հարցը, և ավելի շահավետ կլինի գնել Էլեկտրական ավտոմեքենաներ։

Դուք կխնայեք մեքենայի լիցքավորման արժեքը, իսկ երբեմն էլ այն լրիվ անվճար կդառնա, երբ օգտվեք հանրային լիցքավորման կայաններից կամ Ձեր սեփական EV լիցքավորիչը տեղադրեք տանը: Ձեր մեքենան տանը կարող եք լիցքավորել գիշերային ժամերին, երբ էլեկտրականության գինն ավելի ցածր է: Կարող եք նաև տանը տեղադրել արևային համակարգ։

Էլեկտրական մեքենաների մեկ այլ առավելությունը վերջինիս ազդեցությունն է շրջակա միջավայրի վրա՝ ավելի քիչ ջերմոցային գազեր և օդի աղտոտվածություն, նվազագույն արտանետումներ և քիչ աղմուկ:

Մեր կրթահամալիրը դերը Էկանոմիկայի աշխարհում մեծ է։ Այստեղ մեզ ինքներս են սովորեցնում հետևել մեր շրջակա միջավայրի մաքրությանը։

Մենք ինքներս ենք օգնության ձեռք մեկնում բնությանը, և հետ պահում նրան աղտոտումից։

Աղբյուր