Տերյանը ժամանակակիցների հուշերում

Տերյանը շատ հուշերի է արժանացնել իր ժամանակի ժամանակակից բանաստեղծների կողմից։ Բանաստեղծներից մեկը Ավետիք Իսահակյանն էր, ով պատմում էր մի ամառային տաք օրվա մասին։

«Վարդավառի կիրակին էր, մի պայծառ օր: Գնացինք Գանձայից ոչ շատ հեռու ս.Հովաննեսի մատուռը, որը ուխտատեղի էր:

Ես ու Վահանը նստել էինք մատուռի տակ, ծխում էինք ու դիտում պարողներին և քեֆ անողներին:

Վահանի լեզուն բացվել էր, այլևս չէր քաշվում ինձնից:Մյուս օրը առավոտյան գնացինք տեսնելու Փարվանա լիճը: Բարձրացանք մի բլրակի վրա, որը իշխում էր շրջակայքին: Վահանը հափշտակված նայում էր ՝ հայացքը թափառելով ամեն կողմ, և արտասանեց յուրովի Հ.Թումանյանի «Փարվանայից».

-Նայի՜ր, -ասում էր Վահանն ինձ, – ա՜խ, ի՜նչ տխուր աչքեր ունեն մեր գյուղացիները, ի՜նչ մտահոգ դեմքեր՝ արևով, անձրևով այրված ու բովված: Ի՜նչ դառն աղքատւթյուն է կաթում վրաներից, բայց ուրախանում են: Բայց ի՜նչ թաղծոտ ուրախություն է այս: Իբրև թե ուրախ երգեր են երգում, բայց ի՜նչքան վիշտ ու մորմոք կա սրանց ուրախ երգերի մեջ: Դարերի տառապանքն է խոսում սրանց բերանով: Այս ժողովրդին մեր ինտելիգենցիան չի կարող հասկանալ, ու՞ր մնաց օտարը: Մեր նոր գրողներից Թումանյանը և դու, միայն երկուսդ, զգում եք մեր ժողովրդին: Ձեզնից հետո կամ նոր, բոլորովին նոր երգ պիտի ասել, կամ պիտի լռել:

-Շատ եմ սիրում իմ բարձրագահ հայրենիքը և նրա խոնարհ ժողովրդին, որ աշխատում է ու երազում, տքնում է ու երգում…«Այս պատանու հոգին,- մտածում էի ես,- պարուրված է երազով, ինչպես իր հայրենի լեռներն ու լճակները՝կապույտ մշուշով…»:

Եվ այս սրտագին զրույցներից այն խորին տպավորությունն առա, որ ես բանաստեղծական էության հետ գործ ունեմ, որ այս զգայուն հոգում ապրումները մթին խորության մեջ են կատարվում, որ նա աշխարհը զգում է երազներով և երազների մեջ:

Անջնջելի կենդանի են իմ հոգում այն քնքուշ երեկոները և անդորր գիշերները, որ ապրել եմ Վահանի մայրենի գյուղում, պատանի Վահանի հետ միասին:»

Անդրեյ Տիխոմիրովի և Մելինե Քոչարյանի Վահան Տերյանի մասին գրել էլ մի հոդված, այն ուղիղ կապ ունի Ռուսաստանի հետ (հեղինակի ծննդավայրի)։

«Մեր հայրենիքը Ռուսաստանն է, և նրա գրկում մենք ցանկանում ենք առաջ շարժվել և պահպանել մեր մշակույթը»,- գրել է բանաստեղծը՝ հայկական մշակույթի ճակատագիրը կապելով ռուսական մշակույթի մեծ ժառանգության հետ։ Ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը ընդունել է «ԹուրքաՀայաստանի մասին» հրամանագիրը, որի նախագիծը կազմել է Վ. Տերյանը:

Աղբյուր 1 2

Աշուն ստեղծագործական աշխատանք

Աշունը տարվա այն եղանակն է, որը յուրահատուկ հմայք և գեղեցկություն է բերում բնությանը։ Օդում թեթև սառնություն է զգացվում, և այս շրջանում ամեն ինչ կարծես նոր գույներով է լցվում։ Ծառերի տերևները սկսում են փոխել իրենց կանաչ գույնը՝ վերածվելով դեղինի, նարնջագույնի ու կարմիրի։ Ամեն քայլափոխին կարելի է տեսնել գույնզգույն տերևների ծածկոց՝ կարծես բնությունը մեզ համար գորգ է փռել։

Աշնան գույները ոչ միայն աչք շոյող են, այլև ունեն իրենց խոր իմաստը։ Դեղինն ու նարնջագույնը մեզ հիշեցնում են ամառվա ջերմության մասին, մինչդեռ կարմիրը խորհրդանշում է տաքացնող էներգիան։ Երբ տերևները սկսում են թափվել, թվում է, թե բնությունը պատրաստվում է հանգստանալ՝ սպասելով ձմռան գալուն։

Աշունը հատկապես հարմար է զբոսանքների համար, երբ քայլում ես անտառում կամ այգում՝ ոտքիդ տակ ճխլացող տերևների հաճելի ձայնի ուղեկցությամբ։ Այս եղանակին մարդիկ հաճախ սիրում են կարդալ տաք ըմպելիքի բաժակով, վայելել բնության գեղեցկությունը և մտածել անցած տարվա ու առաջիկա ձմռան մասին։ Աշունը մեզ հիշեցնում է կյանքի անցողիկության և փոփոխությունների անխուսափելիության մասին՝ իր հանգիստ, բայց ազդեցիկ կերպարով։

Այս ամենը դարձնում է աշունը յուրահատուկ ժամանակ՝ գեղեցիկ տեսարաններով ու մտածմունքներով լի, երբ բնությունը պատրաստվում է նորից զարթնել՝ գարնանը։

Նախադասության անդամների կապակցման եղանակները Միակազմ նախադասություններ Նախադասություն, նրա  տեսակներն ըստ կազմության

Նախադասության անդամների կապակցման եղանակները

1․ Գտնե՛լ համաձայնության սխալները։

1. Մարդկանց մի մասը գնացին աշխատելու։
2. Պահանջվում է հմուտ մասնագետներ։
3. Նրան՝ որպես հմուտ մասնագետի, պարգևատրեցին։
4. Արմենը ընկերոջ հետ անցան բակով։
5. Ամեն մեկը գնացին իր աշխատավայրը։
2. Գտնե՛լ խնդրառության սխալները։
1. Նա դաշնամուրի վրա լավ է նվագում։
2. Այդ գործում(գործին) նա չի մասնակցել։
3. Ընկերս համաձայն էր իմ առաջարկի(ն) հետ։
4. Նկարը փակցրեց պատից։
5. Ոչ ոք չհետաքրքրվեց կատարվածից(կատարվածով)։

2․ Նախադասությունների մեջ գտնել խնդրառության սխալները:

1. Նա դաշնամուրի վրա լավ է նվագում։
Նա դաշնամուրով լավ է նվագում։
2. Այդ գործում նա չի մասնակցել։
Այդ գործին նա չի մասնակցել։
3. Ընկերս համաձայն էր իմ առաջարկի հետ։
Ընկերս համաձայն էր իմ առաջարկին։
4. Նկարը փակցրեց պատից։
Նկարը փակցրեց պատից
5. Ոչ ոք չհետաքրքրվեց կատարվածից։
Ոչ ոք չհետաքրքրվեց կատարվածով։

Նախադասություն, նրա   տեսակներն ըստ կազմության

1. Առանձնացնե՛լ տրված հատվածում եղած պարզ և բարդ նախադասությունները։ Կազմել՛ բարդ նախադասությունների գծապատկերները։

Երբ միառժամանակ ձիու ոտնաձայն և վրնջյուն չլսվեց, Թորգոմը սրտի թրթիռով գնաց դեպի անտառի եզրը ու ցաքուցրիվ մացառների մեջ բերանքսիվայր պառկելով՝ նայեց աջ և ձախ: Դիմացը միայն բարձրաբերձ սարն էր՝ լերկ ու քարակարկառ, իսկ շուրջը ամայություն էր: Հավաստիանալու համար, որ իրոք չկա ոչ ոք, նա նույն դիրքով սրտատրոփ դույզն-ինչ էլ սպասեց: Դարձյալ ոչ մի ձայն չլսվեց: Այնժամ նա զգույշ հետ դարձավ։

Բարդ

Երբ միառժամանակ ձիու ոտնաձայն և վրնջյուն չլսվեց, Թորգոմը սրտի թրթիռով գնաց դեպի անտառի եզրը ու ցաքուցրիվ մացառների մեջ բերանքսիվայր պառկելով՝ նայեց աջ և ձախ:

Դիմացը միայն բարձրաբերձ սարն էր՝ լերկ ու քարակարկառ, իսկ շուրջը ամայություն էր:

Հավաստիանալու համար, որ իրոք չկա ոչ ոք, նա նույն դիրքով սրտատրոփ դույզն-ինչ էլ սպասեց:

Պարզ

Դարձյալ ոչ մի ձայն չլսվեց:

Այնժամ նա զգույշ հետ դարձավ։

Միակազմ նախադասություններ

1. Դե արի ու բան հասկացիր
Շուրջդ ամպ ու մեգ է,
Կուզես ժպտա, կուզես լացիր,
Դարի համար մեկ է…
Անդեմ

2. Գիշեր է սև, սևակնած.
Ա՜խ, ձիերս, ձիերս :
Երեկ ամպ էր ու ամպամած :
Խոր գիշեր է:
Ժամն է լռելու:
Մութ է:
Անդեմ

3.Հավատացեք՝ սև կայծակ է ու սև կարկուտ,
Շուրջդ ամպ ու մեգ է,
Երբ ոչ արև է, ոչ էլ անձրև,
Ձեռքից գնում են ծաղիկները…
Դիմավոր

4.Մթնում է օրն…արտին ինչ.
Արտը աստղեր է խմում:
Մթնում են օրվա բոլոր պահերին,
Իրար են բախվում ամպերն անխնա:
Անդեմ

5.Ինձ խաբեցին ամենուր,
Խաբեու­թյամբ խաչեցին:
Ձեռքիս խաչբուռը առան
Ու վրաս խաչ քաշեցին
Դիմավոր

6.Հիվանդ է ձեր խոնարհ երգիչը,
Երևի հոգեվարք է ապրում,
Ասում են.—Այդքանը դեռ քիչ է,
Արժանի պատիժը դեռ չի կրում:
Դիմավոր

7.Ինչ էլ որ լինի, ինչ էլ որ ասեն,
Փուշը զինված է, ծաղիկն՝ անզեն:
Մեզ ասում են.
Դուք մերը չեք,
Մինչև անգամ դուք ձերը չեք,
Ձեր տեղը չեք, ձեր տերը չեք,
Դուք տերը չեք ձեր երգերի,
Տաճարների ու բերդերի:
Ինչ էլ լինի, ասում են, թե
Խառն է մատը սատանայի…
Դիմավոր

8.Լեռներն ի վար քարերի երթ,
Քարերի լուռ տեղատարափ…
Քանդուքարափ Որոտնաբերդ,
Որոտնավանք քանդուքարափ:
Քո մեռնելուց հետո…
Սև դագաղ, ճերմակ պարան,
Լուռ մի լաց՝ մեռնելուց հետո
Հոգու պարտք, հոգեհանգիստ,
Հոգեհաց՝ մեռնելուց հետո:
Դիմավոր

Գործնական քերականություն

1․Ընդգծիր պարզ բառերը.
արագիլ
, հրավեր, արձան, գոմեշ, գեղարդ, բարակ, ամրակ, բողոք, զարմիկ, դադարգալար, (հով+ար(անել), հանդարտ, կաղամբ, հարուստ, կորուստ, պատում։

2․Ընդգծիր բարդ բառերը.

առաջնեկ, քննադատ, հախճապակիփոխըմբռնումախորժալուրտանտիկինձեռնարկհոգեթով, ամենուր, , ձեռնասուն, շքամուտք, ինչքան, մշտապես, որտեղ, այսօր։

3․Ընդգծիր մեկից ավելի ածանց ունեցող բառերը.
անմնացորդհամաստեղություն, երկնային, փախստական, ընդունելի, պարունակ, թարգմանչություն, հայրենիք, հարգանք, խորհրդական, ենթաշրջան, ձեռնարկություն, թերագնահատում, հակոտնյա, նախանձելի, բանտարկյալ։

4․Ընդգծիր բարդածանցավոր բառերը.
ձեռնտու, վարկառու, աչառու, զրպարտիչ, գործարանատերվիրակապարանաչքաբացավտոկայան, , տարրալուծումլեզվաբանությունհայազգիթռչնաբուծարանուրվապատկեր, բնակատեղի, հեռուստացույց։

5․Տրված բառերի բառակազմական վերլուծություններից ո՞րն է սխալ.
ա) խմբագրել= խ(ու)մբ+ա+գ(ի)ր+ել
բ)խճանկար= խ(ի)ճ+ա+նկար
գ) տարորոշել= տար(ր)+որոշ+ել
դ) հակառակորդ = հակ+նռ+ակ+որդ

6․Բառակազմական վերլուծության ենթարկիր տրված բառերը.
ա) առաջնություն-առաջ-ն-ություն առ+աջ+ին+ություն
բ) հետախուզել-հետ-ա-խույզ-ել
գ) հետաքննչական-հետ-ա-քնին-իչ-ական
դ) հայելազարդ-հայել+-ա-զարդ

7․ Ընդգծիր հապավումները.
ժողդատարան, զինծառայող, ուսխորհուրդ, շինջոկատ, նորընտիր, կուստոմս, քաղբանտարկյալ, պետպատվեր, ուսմասվար, մարզկենտրոն, գրապահոց, սոցհարցում, բանավան, շինհրապարակ, պետեկամուտ։