Երվանդունիներ

Երվանդունիները հայկական թագավորական և սատրապական տոհմ են. թագավորել են մ. թ. ա. VI–II դարերում: Ստեղծել են առաջին համահայկական պետությունը: Տոհմը կոչվում է 

Հիմնադիր արքա Երվանդ Սակավակյացի անունով:

Քսենոփոնը և Մովսես Խորենացին որպես Երվանդունիների առաջին գահակալներ հիշում են Երվանդ Ա Սակավակյացին և նրա որդի Տիգրան Երվանդյանին: Պերգամոնյան հունարեն մի արձանագրության մեջ Հայաստանի սատրապ (կառավարիչ) Երվանդ Բ-ին վերագրված է բակտրիական ծագում, իսկ Կոմմագենեի հայոց թագավոր Անտիոքոս Ա Երվանդունու նախնիներին նվիրված արձանագրության մեջ Երվանդունիները դասվել են Դարեհ I Աքեմենյանի հաջորդների ցանկում: 

Երվանդ Բ-ն ամուսնացել էր Արտաքսերքսես II Աքեմենյանի դուստր Հռոդոգունեի հետ, այդ պատճառով նրա սերունդը մայրական գծով կարող էր համարվել Աքեմենյան: Ստրաբոնը Երվանդ Դ Վերջինին համարում է Դարեհ I-ի զինակից Հյուդարնեսի սերունդ, որը հիմք է տվել ենթադրելու, որ Դարեհ I-ը վերացրել է Երվանդունիների հին թագավորությունը և Հայաստանի սատրապ նշանակել Հյուդարնեսին, որի սերունդները ժառանգաբար իշխել են մինչև մ. թ. ա. III դարի վերջը և II դարի սկիզբը: Ենթադրվում է նաև, որ Հյուդարնեսը կամ նրա համանուն որդին իրենց իշխանությունը Հայաստանում ամրապնդելու նպատակով խնամիացել են հայոց Երվանդունի տոհմի հետ: Մ. թ. ա. 331 թ-ին` Գավգամելայի ճակատամարտից հետո, երբ կործանվել է Աքեմենյանների տերությունը, Մեծ Հայքի զորքերի հրամանատար Երվանդ սատրապը (Երվանդ Գ) Հայաստանը հռչակել է անկախ և վերականգնել Երվանդունիների թագավորական իշխանությունը: Մ. թ. ա. մոտ III դարի կեսին սկզբնավորվել է Երվանդունիների թագավորության Ծոփք-Կոմմագենեի ճյուղը: Հայաստանի կենտրոնական և արևելյան մասերում իշխել է Երվանդ Դ Վերջինը:

Մ. թ. ա. III դարի վերջին Սելևկյան Անտիոքոս III Մեծ թագավորն իր տիրապետությունն է հաստատել Հայաստանում: Նա Մեծ Հայքում կառավարիչ-զորավար է նշանակել Արտաշեսին, որից սերել է Արտաշիսյան արքայատոհմը, իսկ Ծոփքում՝ Զարեհին: Մ. թ. ա. մոտ 200 թ-ին Երվանդ Դ Վերջինի սպանությունից հետո Հայաստանի մեծ մասում վերացել է Երվանդունիների իշխանությունը:

Երվանդունի արքայատան, այդ թվում՝ Ծոփք-Կոմմագենեի արքայաճյուղի ներկայացուցիչները հատել են դրամներ՝ իրենց պատկերներով, խթանել երկրի տնտեսական զարգացումը, խրախուսել հելլենական մշակույթը:

Առաջին ուսումնական շրջանի ամփոպում

Առաջին ուսումնական տարին շատ արդյունավետ էր ինձ համար։ Ես շատ սիրեցի Ֆրանսերեն լեզուն, իսկ ուսուցչուհին հիանալի էր։ Ընկեր Կարինեն դասերը վերածում էր խաղերի, մենք առանց գիտակցելու, խաղերի շնորհիվ սովորում էինք ֆրանսերեն լեզում։

Իմ նախընտրած մուլտֆիլմը

ֆրանսիական խոհանոց

Հանդիպումներ 2

Bonjour c’est moi 

Աստղային երկինք

Աստղագիտությունը հնագույն գիտություններից է։ Աստղագիտության առարկան հսկայական քանակությամբ առարկաներ են՝ սկսած ավազի երկնաքարերից, որոնք այրվում են Երկրի մթնոլորտում մինչև Տիեզերքի հսկայական տարածությունները: Կախված աստղագիտության ուսումնասիրված տարածքից՝ այն բաժանվում է առանձին մասերի։ Ընդհանուր աստղագիտության կուրսի բաժիններից մեկը Գնդային աստղագիտությունն է կամ ինչպես կոչվում է նաև աստղագիտություն։ Նա ուսումնասիրում է Երկրի դիրքն ու պտույտը, երկնային օբյեկտների շարժումը՝ չափելով երկնքի անկյունները, ինչը պահանջում է երկնային մարմինների երկարատև դիտարկումներ։ Գնդային աստղագիտության հիմնական նպատակներն են.

— Երկնային կոորդինատների համակարգերի ստեղծում

-Երկրի պտույտի օրենքները առավելագույնս բնութագրող պարամետրերի ստացում: Գնդային աստղագիտություն, մշակում է մաթեմատիկական մեթոդներ երկնային մարմինների տեսանելի դիրքերն ու շարժումները որոշելու համար՝ օգտագործելով տարբեր կոորդինատային համակարգեր, ինչպես նաև ժամանակի ընթացքում աստղերի կոորդինատների կանոնավոր փոփոխությունների տեսությունը։

        

       Հին ժամանակներից ի վեր Գնդային աստղագիտության հիմնական տարրերը համարվում էին.

Աստղերը և նրանց գտնվելու վայրը երկնքում. Անզեն աչքով գիշերային երկնքում մեկ կիսագնդում մենք կարող ենք տեսնել 3000 աստղ, իսկ երկու կիսագնդերում՝ 6000 աստղ։

Համաստեղությունները աստղեր են, որոնք միավորված են մեկ խմբի մեջ՝ երկնքում կողմնորոշվելու և Երկրի վրա նավարկելու հարմարության համար: Հաճախ նրանք ունեն իրենց անունները լեգենդների տերմիններից առասպելական կերպարների հետ ենթադրյալ նմանության համար: Ամբողջ երկինքը բաժանված է 88 համաստեղությունների, որոնք կարելի է գտնել աստղերի իրենց բնորոշ դասավորությամբ։ Համաստեղությունները հայտնաբերվում են՝ մտավոր կերպով իրենց ամենապայծառ աստղերը ուղիղ գծերով միացնելով որոշակի կերպարի: Յուրաքանչյուր համաստեղությունում ամենապայծառ աստղերը վաղուց նշանակվել են հունական տառերով, ամենապայծառ α (ալֆա), ապա β (բետա), γ և այլն: այբբենական կարգով՝ աստղերի պայծառության նվազման կարգով: Օրինակ, բևեռը α Փոքր արջ է: Իմանալով α Մեծ Արջը, դուք հեշտությամբ կարող եք գտնել Փոքր Արջը: Եթե ​​դուք տեսողականորեն ուղիղ գիծ գծեք β-ից α Մեծ արջի, ապա դրանք ցույց են տալիս բևեռային աստղը: Հյուսիսային կիսագնդի ամենապայծառ աստղերը՝ լիրա համաստեղության α՝ Վեգա աստղ, α Bootes՝ Արկտուրուս, իսկ հարավային կիսագնդում և ամբողջ երկնքում α՝ Կանիս Մայոր՝ Սիրիուս։ Ամառային շրջանի ամենապայծառ աստղերը ներառում են՝ սպիտակ աստղերը՝ Վեգան՝ Քիրայի համաստեղությունում, Ալթեյրը՝ Արծիվ համաստեղությունում և Դենեբը՝ Կապույտ համաստեղության մեջ, տեսանելի ամռանը և աշնանը, այսպես կոչված, ամառային եռանկյունին:

Աղբյուր

օնլայն աստղային տիեզերք

Можно ли есть снег?Կարելի՞ է ուտել ձյուն

В городской среде снег есть небезопасно, поскольку снежинки абсорбируют большое количество пыли, в которой содержатся масла, сажа, гудрон и множество металлов, например кадмий, свинец, ртуть, стронций, которые являются токсичными и трудно выводятся из организма. Так что даже если снег и выглядит белым, чистым он не может быть просто по определению. В его составе помимо опасных веществ есть также песчинки и реагенты. Они поглощаются в ветреную погоду снежинками, когда те опускаются на земную поверхность, особенно в районах, где много открытых полей и грунтовых дорог.

Помимо наличия опасных веществ снег есть нельзя, так как он холодный. В результате поедания снега происходит переохлаждение и снижение иммунитета. Так что есть снег совсем не безопасно для здоровья. Употреблять можно разве что растопленный горный снег, и то в экстремальных ситуациях, поскольку в нем не содержится тех солей, которые человек обычно получает с водой. Поэтому все время пить талую воду нежелательно.

Как проверить, грязный ли снег?
Загрязнение снега можно проверить по нескольким показателям. В лаборатории можно установить в его содержании наличие металлов, таких как железо, марганец, медь, цинк, кадмий, свинец и хром, а также различных органических соединений, к которым относятся, в частности, метан, различные спирты, эфиры и продукты жизнедеятельности.

Как отучить ребенка есть снег?
Маленькие дети очень любят есть снег, но от какой привычки их нужно отучать. Основной причиной того, что ребенок ест снег, является жажда. Поэтому перед прогулкой ребенку обязательно следует дать попить и взять с собой бутылочку воды. Также детей не следует слишком тепло одевать на прогулку. Из-за перегрева они будут стремиться охладить себя, поедая снег.

Отучить от вредной привычки поможет и эксперимент с растопленным снегом. Если ребенок увидит во что превратится с виду белый снег, он вряд ли согласится есть его в следующий раз.

Քաղաքային միջավայրում ձյունը անվտանգ չէ, քանի որ ձյան փաթիլները կլանում են մեծ քանակությամբ փոշի, որը պարունակում է յուղեր, մուր, խեժ և բազմաթիվ մետաղներ, ինչպիսիք են կադմիումը, կապարը, սնդիկը, ստրոնցիումը, որոնք թունավոր են և դժվար է հեռացնել մարմնից: Այսպիսով, նույնիսկ եթե ձյունը սպիտակ տեսք ունի, այն չի կարող մաքուր լինել ըստ սահմանման: Բացի վտանգավոր նյութերից, այն պարունակում է նաև ավազահատիկներ և ռեակտիվներ։ Նրանք քամոտ եղանակին կլանում են ձյան փաթիլները, երբ նրանք ընկնում են երկրի մակերեսին, հատկապես այն վայրերում, որտեղ կան բազմաթիվ բաց դաշտեր և կեղտոտ ճանապարհներ:

Բացի վտանգավոր նյութերի առկայությունից, դուք չեք կարող ձյուն ուտել, քանի որ ցուրտ է։ Ձյուն ուտելու արդյունքում առաջանում է հիպոթերմիա և իմունիտետի նվազում։ Այնպես որ ձյուն ուտելն ամենևին էլ անվտանգ չէ առողջության համար։ Դուք կարող եք օգտագործել միայն հալված լեռնային ձյունը, այնուհետև ծայրահեղ իրավիճակներում, քանի որ այն չի պարունակում այն աղերը, որոնք մարդը սովորաբար ստանում է ջրով։ Հետեւաբար, անցանկալի է անընդհատ հալված ջուր խմել։

Ինչպե՞ս ստուգել, արդյոք ձյունը կեղտոտ է:
Ձյան աղտոտվածությունը կարելի է ստուգել մի քանի ցուցանիշներով. Լաբորատորիայում դրա պարունակության մեջ հնարավոր է պարզել մետաղների, ինչպիսիք են երկաթը, մանգանը, պղինձը, ցինկը, կադմիումը, կապարը և քրոմը, ինչպես նաև տարբեր օրգանական միացություններ, որոնք ներառում են, մասնավորապես, մեթանը, տարբեր սպիրտներ, եթերներ և թափոններ.

Ինչպե՞ս երեխային հեռացնել ձյուն ուտելուց.
Փոքր երեխաները շատ են սիրում ձյուն ուտել, բայց ինչ սովորություն է պետք նրանց կրծքից կտրել։ Երեխայի ձյուն ուտելու հիմնական պատճառը ծարավն է։ Ուստի զբոսանքից առաջ երեխային անպայման պետք է խմել ու իր հետ մեկ շիշ ջուր վերցնել։ Բացի այդ, երեխաներին զբոսանքի համար չի կարելի չափազանց տաք հագնվել։ Գերտաքացման պատճառով նրանք հակված կլինեն զովանալու ձյուն ուտելով։

Հալած ձյան հետ կապված փորձը նույնպես կօգնի ձեզ հեռացնել վատ սովորությունից։ Եթե երեխան տեսնի, թե ինչի կվերածվի սպիտակ թվացող ձյունը, ապա դժվար թե նա համաձայնի այն ուտել հաջորդ անգամ:

Գտնել հատկացուցիչները:
• Այստեղ որոնում էր ուտելիքի մնացորդներ, որ վագոնների լուսամուտներից շպրտում էին գրեթե բոլոր ուղևորները:
• Մարդկանց ամենամեծ հավաքատեղին է շուկան:
• Այստեղից չեն վռնդվում քաղաքի անօթևան շները:
• Շուկայի դատարկ հրապարակում մարդիկ հայտնվեցին:
• Կաղ Վասոն բացեց խորտկարանի դուռը:
• Սրա մի ոտքը մյուսից կարճ է:
• Վասոյի հայրը իբր դաժան մարդ է եղել և երբ իմացել է տղայի արատի մասին, վճռել է խեղդել:

Հատկացուցիչի կետադրությունը:
Հատկացուցչի և հատկացյալի միջև հաճախ ընկնում է գոյական կամ դերանուն պարունակող որոշիչ բառակապակցություն կամ դերբայական դարձված: Այս դեպքերում հատկացուցչի վրա դրվում է բութ։
Օր.՝ Թռչունների երամը չվեց հարավ: – Թռչունների՝ ամպերի մեջ սավառնող երամը չվեց հարավ:
Կետադրիր.
1. Արթուրի` ներկաներին ուղղված ողջույնը աննկատ մնաց:
2. Բազեի՝ որսորդի զարկից թուլացած մարմինն ընկավ լիճը:
3. Յուրաքանչյուրի՝ ինձ ուղղված խոսքը խոցում էր սիրտս:
4. Առագաստանավի՝ անցյալ դարում ապրած նավապետի գրառումներում մի հետաքրքիր փաստ կա:
5. Արեգակի՝ ընդամենը մի քանի րոպե տևող խավարումը սարսափ առաջացրեց մարդկանց մեջ:

Рассказ о Пушкине Выстрел

  • Какая сцена из этой повести произвела на вас наиболее сильное впечатление?

Мне больше всего понравилась та часть где Сильвио не убивает своего противника:- <<Я не привык целить в безоружного>>

  • Как Сильвио относился к новому офицеру, появившемуся в полку?

Сильвио и граф соперники, враги и дуэлянты. Они не дружили.

  • Почему Сильвио после прочтения письма покидает полк?

Однажды Сильвио пришло письмо, после чего объявил офицерам, что ему нужно срочно уехать, и он приглашает всех к себе в гости «в последний раз». Сильвио рассказал другу, что не вызвал тогда офицера на дуэль, потому что не имеет права подвергать себя смертельной опасности, так как, <<враг мой еще жив>>.

  • Что увидел автор на необычайной картине в доме графа?

Автор на картине графа увидел два выстрела. Сильвио выстрелил в картину в точности в то место, куда ранее попал граф.

  • Опишите подробно, как произошла 2-я встреча графа и Сильвио.

Граф приказал никого не впускать. Сильвио сообщил, что приехал закончить их дуэль, предложив бросить жребий. Граф выстрелил и попал в картину. В комнату вбежала жена и бросилась к ногам Сильвио. Сильвио увидел смятение и робость графа. И сказал, — что будешь меня помнить. Выходя он выстрелил в картину куда ранее попал граф.

  • Что сказал Сильвио молодой графине: “ Он всегда шутит,однажды…”?

<<Он всегда шутит,однажды пошутив дал мне пощёчину>>.

  • Напишите 6 слов, какими можно охарактеризовать Сильвио.

Сильвио — отставной офицер тридцати пяти лет. Загадочный , опумный, умный, и решительный человек.

  • Кто для вас здесь положительный герой, а кто-отрицательный. Почему?

Мне понравился образ Сильвио. Он благородный, сильный и честный человек.ти пяти лет. Загадочный , умный, опытный и проницательный, решительный человек. Я бы сказала и гостеприимный.

А отрицательный герой для меня все те кто жлали плохое Силвио.

Վանի թագավորություն

Վանի թագավորությունը պետություն է եղել, որը եղել է Հայկական լեռնաշխարհում, մ․թ․ա 9-6րդ դարերում։ Թագավորության արքաների թողած արձանագրություններում երկիրը կոչվել է Բիայնիլի, Նաիրի, Ուրարտու, Արարատյան թագավորություն անուններով։ Թագավորության հիմնադիր արքա է հիշատակվում Արամեն, որը ունեցել է մի քանի անուն (Արամ, Արամու, Արամա), և որը կառավարել է մ․թ․ա 860-840 թվականներին։ Նրա մասին տեղեկություններ է պահպանվել Ասորեստանի Սալմանասար Գ թագավորի արձանագրություններում։ Արամեին հաջորդել է Սարդուրի Ա-ն, որը մ․թ․ա․ 830-ական հզորացրել է երկիրը և Վանա լճի ափին հիմնել Վան մայրաքաղաքը, որին նրան ասում էին նաև Տուշպա կամ Տոսպ։ Վան անունից էլ առաջացել է թագավորության անունը՝ Վանի թագավորություն։ Սարդուրի Ա-ին հաջորդում է Իշպուինին, որը իր որդի Մենուայի հետ իրականացնում է մի շարք բարեփոխումներ և շարունակում հզորացնել երկիրը։ Վանի թագավորությունը իր հզորության գագաթնակետին է հասել Արգիշտի Ա-ի գահակալման ժամանակաշրջանում և կառավառել է թագավորությամբ մ.թ.ա. 786-764 թվականներին։ Նա կազմակերպել է մի շարք արշավանքներ դեպի Ասորեստան և այլ երկներ։ Նա շրջափակման մեջ է գցել Ասորեստանը, որի հետևանքով հակառակորդի զորավարները սարսափում էին նրանից և ասում, որ «նրա անունը հնչում է ինչպես ծանր հողմ»։ Արգիշտի Ա-ից հետո գահը անցնում է նրա որդի Սարդուրի Բ-ին, որը նույնպես շարունակում է տարածքային նվաճումները։ Սարդուրի Բ-ից հետո երկրում սկսում է անկման ժամանակաշրջան, որի ժամանակ գահակալում են Ռուսա Ա-ն, Արգիշտի Բ-ն, Ռուսա Բ-ն, Սարդուրի Գ-ն, Սարդուրի Դ-ն, Էրիմենան, Ռուսա Գ-ն և Ռուսա Դ-ն։ Էրեբունին գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաք Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանում՝ Արին բերդ բլրի վրա: Հիմնադրվել է մ.թ.ա. 782 թվականին Վանի թագավորության արքա Արգիշտի Ա-ի կողմից: Վանի թագավորության ճարտարապետական արվեստի համար բնութագրական է եղել շինությունները ներսից ներկերով ու բազմագույն քարերով զարդարելու արվեստը։ Զարդարվեստի փայլուն նմուշներ են Արին-Բերդի (Էրեբունի), Կարմիր Բլուրի (Թեյշեբաինի) շինություններում հայտնաբերված որմնանկարներր։ Դրանք բազմագույն են և վկայում են Վանի թագավորության ճարտարապետության մեջ գույնի առանձնահատուկ դերի մասին։ Էրեբունիի որմնանկարներից մեկում պատկերված է թագավորական որսի տեսարան, որի մասնակիցներից են ինքը՝ արքան, նրա մերձավոր մեծատոհմիկները, այրուձին ու հետևակը։ Վանի թագավորության մարդիկ եղել հեթանոս։ Թագավորությունը վերջնական կործանվել է մ․թ․ա 590 թվականին։

Վանի թագավորությունում եղել են շատ աստվածներ, Խալդի եղել էն գլխավորը, ահա նրա նկարը։

Վանի թագավորությանը ամենահզոր ժամանակաշրջանը Արգիշտի Ա-ի թագավորության ժամանակաշրջանը։

5 կենդանատեսակ, որոնք ՀՀ-ում անհետացման եզրին են

Հունիսի 5-ին ողջ աշխարհը նշում է Շրջակա միջավայրի պահպանության համաշխարհային օրը՝ հռչակված ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեայի 27-րդ նստաշրջանում 1972թ․ դեկտեմբերի 15-ին։ Գլխավոր ասամբլեան հռչակագրում կոչ է անում ՄԱԿ-ի անդամ երկրներին և կազմակերպություններին յուրաքանչյուր տարի այդ օրն անցկացնել միջոցառումներ, որոնք կհաստատեն շրջակա միջավայրի պահպանության և բարելավման նրանց ձգտումները։ Սկսած 1500 թվականից ողջ աշխարհում ամբողջությամբ անհետացել է 844 կենդանատեսակ և բուսատեսակ, հազարավոր տեսակներ այսօր ոչնչացման եզրին են։ Հայաստանում բնակվում է ողնաշարավոր կենդանիների մոտ 523 տեսակ, որոնցից 153-ը գրանցված են «Կարմիր գրքում»։

Ամառային բախտակ (Salmo ischchan aestivalis)

Կարգավիճակը․ Սևանի իշխանի անհետացող, տեղային տարածվածություն ունեցող էնդեմիկ ենթատեսակ է: Գրանցված է նախկին ԽՍՀՄ Կարմիր գրքում: Տեսակի վիճակը գնահատվում է որպես կրիտիկական։ Մինչև XX դարի 70-ական թթ․ կեսերը բազմաքանակ, արդյունագործական նշանակություն ունեցող ենթատեսակ էր, որի տարեկան որսը կազմում էր 100 տոննա: 2004–2006 թթ․ բազմացման, միգրացիաների ժամանակ բռնվել է մոտ 20 առանձնյակ: Անհետացման եզրին հայտնվելու հիմնական գործոններն են ձվադրման գետերի ծանծաղացումը, ջրի օգտագործումը և աղտոտումը, ինչպես նաև լճային ձվադրավայրերի չորացումը և որսագողությունը:

Պարսկական պսևդոցիկլոֆիս (Pseudocyclophis persicus)

Կարգավիճակը․ Լորտուների ընտանիքի նեղ արեալային, սակավաթիվ ենթատեսակ է: Ոչ մեծ, բարակ օձ է, մինչև 370 մմ մարմնի երկարությամբ ու մոտ 4-5 անգամ ավելի կարճ պոչով։ Տեսակի վիճակը գնահատվում է որպես կրիտիկական, միակ նմուշը հայտնաբերվել է Մեղրու շրջանի Ագարակ քաղաքից 5 կմ դեպի արևմուտք: Բնության մեջ հանդիպում է խիստ հազվադեպ: Անհետացման հիմնական պատճառն է բնորոշ ապրելավայրերի յուրացումը:

Կարմիր ցին (Milvus milvus)

Կարգավիճակը․ Հայաստանի համար անհետացող տեսակ։ Գրանցված է նախկին ԽՍՀՄ Կարմիր գրքում: Տեսակի վիճակը գնահատվում է որպես «վտանգված»։ Հայաստանի սահմաններում բնադրման դեպքեր հավաստիորեն հայտնաբերված չեն: Հավանաբար, բնադրում է հանրապետության հյուսիսարևելյան մասում` Ղարաբաղի բարձրավանդակի մնացորդային անտառներում: Կարմիր ցինի մեկ առանձնյակ բռնվել է չուի ժամանակ Երևանի շրջակայքում 1949 թ. մայիսի 11-ին: Գիշատիչը հազվագյուտ է ողջ աշխարհում, ընդհանուր թվաքանակը գնահատվում է 17-ից 28 հազար առանձնյակ։

Առաջավորասիական հովազ (Panthera pardus ciscaucasica)

Կարգավիճակը․Գրանցված է նախկին ԽՍՀՄ Կարմիր գրքում: Տեսակի վիճակը գնահատվում է որպես կրիտիկական։ Հովազի այս ենթատեսակի ընդհանուր թվաքանակը գնահատվում է 870-ից 1300 առանձնյակ։ Առաջավորասիական հովազն իր տեսակի ամենախոշորգիշատիչներից մեկն է։ Մարմնի երկարությունը կազմում է 126-ից 171, մինչև 183 սմ, պոչի երկարությունը՝ 94-ից 116 սմ։ Ուսերի բարձրությունը կարող է հասնել 76 սմ-ի, զանգվածը՝ 70 կգ։ Բնակեցնում է Հարավարևմտյան և Հարավային Հայաստանը` «Խոսրովի անտառ» արգելոցի կենտրոնական և արևելյան հատվածներից մինչև հայ–իրանական սահմանը՝ Գեղամա, Զանգեզուրի, Վայոց ձորի, Բարգուշատի և Մեղրու լեռնաշղթաների սահմաններում: Հայաստանում պոպուլյացիայի առավելագույն մեծ թվաքանակը 10–15 առանձնյակ է: Ներկայիս տարածման տարածքը կազմում է 7497,2 քկմ, իսկ բնակեցման տարածքը՝ 2856,8 քկմ: Այն ներառում է մշտական և ժամանակավոր բնակեցման տարածքները և միջանցքներ: Մշտապես բնակվում է միայն «Խոսրովի անտառ» արգելոցում և Նռնաձոր գյուղից դեպի հյուսիս գտնվող տեղամասում: Պոպուլյացիայի նման կառուցվածքի պատճառով այն լիովին կախված է միջանցքների գործառնությունից: Անհետացման եզրին հասնելու պատճառները՝ արեալի մասնատված լինելը, որի հիմնական պատճառը որսագողությունն ու մարդու տնտեսական գործունեությունն է: