Ex 10/b, pg 36

1. Debbie says Pete made an awful pizza one time.
2. Pete gets a bit angry.
3. Jess tells Debbie that she wasn’t very friendly.
4. Debbie says it’s OK to make jokes about friends.
5. Jess says real friends don’t hurt each other.
6. Debbie says sorry to Pete.
7. Debbie thinks it’s natural that Pete isn’t happy.

Ex 11/a,b, pg 37

a. Find expressions 1-6 in the photostory. Who says them?

1. Pete says —What about…?
2. Jess says— on the other hand,…
3. Debbie says—I didn’t mean to.
4. Pete says—Never mind.
5. Jess says— I don’t think so.
6. Jess says—to be honest,…

b. Read the dialogues. Use the expressions in Exercise 11a to complete them.

1. A: Who is going  for a walk?                                                                            B:Well I’m a bit tired, so Debbie, I don’t want to go out.
2. A:Mrs Jones gave us a lot of homework, didn’t she?                                      B:Yes, a lot! but Pete, it’s the weekend, so we’ve got 3 day to do it.
3. A:I’m sorry I broke your camera, Jess.                                                          B:It’s OK Joel . It was an old camera anyway.

Մերկասերմեր (լատ՝ Pinóphyta կամ Coníferae), բույսերի թագավորության 13—14 բաժիններից մեկը։ Սերմերը զարգանում են կոներում։ Ժամանակակից բոլոր տեսակները փայտատու բույսեր են, որի գերակշռող մասը ծառերն են, թեև կան նաև թփեր։ Տիպիկ ներկայացուցիչներն են՝ նայրի, նոճի, փշատերևազգիներ, գիհի, խեժափիճի,եղևնի, սոչի, սեքվոյա, Կենի և Agathis australis։ Մերկասերմերը վայրի ձևով աճում են աշխարհի գրեթե բոլոր տեղերում։ Հաճախ այս բույսերն աճում են այլ բուսատեսակների կողքին, օրինակ՝ այնպիսի բիոմներում, ինչպիսին է տայգան։ Մերկասերմերի փայտը ներառվում է «փափուկ» տեսակի մեջ։ Տրիասի և յուրայի դարաշրջանում որոշ մերկասերմ բույսեր աստիճանաբար ձեռք են բերել ծաղկավոր բույսերին բնորոշ բոլոր կարևոր հատկանիշները՝ սերմնարան, սպի, կրկնակի բեղմնավորում և այլն, իսկ ավելի ուշ վերափոխվել են (ասեղնատերևների հետ միասին) բուսական աշխարհի գերիշխող խմբի:

աղբույր

Քննարկվող հարցեր

1. Ինչ է երևույթը
2. Որ երևույթն է կոչվում ֆիզիկական,բերել հինգական օրինակներ
3. Որ երևույթն է կոչվում քիմիական,բերել հինգական օրինակներ
4. Որոնքն են քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները:                                 Ցանակացած փոփոխություն բնությանմեջ կոչվում է երևույթ: Երևույթները լինում ենֆիզիկական և քիմիական: Ֆիզիկական երևույթների ժամանակ նոր նյութեր չեն առաջանում, այլ փոխվում են նյութի ագրեգատային վիճակը, ձևը և չափսերը:

 Ֆիզիզկական երևույթներ` ապակու, կավի, բաժակիկոտրվելը…

Քիմիական երևույթներ` որոնց ժամանակառաջանում են նոր նյութեր` ռեակցաներ:

 Քիմիական առեակցիաների հատկանիշները` գույնի,հոտի համի փոփոխություն, էներգիայի անջատումկամ կլանում, ստվածքի առաջացում և գազի անջատում

                                          Գործնական աշխատանք`ֆիզիկական և քիմիական երևույթների                                                  ուսումնասիրում

1. Ֆիզիկական երևույթներ	Քիմիական ռեակցիաներ
   ծիածանի առաջացումը	սոդյի և քացախի խառնուրդը
   կայծակի ստեղծումը	Ալյումինի և յոդի միացում
   սառյույցի հալումը	Կալցիումի օքսիդի և ջրի միացում
   մագնիսսի կպնելը	պղնձի հիդրոքսիդի քայքայում
   լույսի անջատումը և միացումը	ցինկի և աղաթթվի փոխազդեցություն
   զանգակի ղողանջ	Մալախիտի քայքայում
   ջրի գոլորշացումը	ամոնիումի երկքրոմատը

                                       Հարցեր և վարժություններ 

1 Սահմանե՛ք ֆիզիկական երևույթ հասկացությունը: Առաջարկե՛ք առնվազն երկու օրինակ: 

Այն երևույթները որոնց ընթացքում փոխվեում է միայն մարմնի ագրեգադյին վիճակը, և չի առաջանում նոր նյութ կոչվում է ֆիզիկական երևույթ։ Օրինակ սարույցի հալելը և ջրի գոլորշանալը։

2. Հետևյալ երևույթներից որո՞նք են ֆիզիկական (ընտրությունը հիմնավորե՛ք).

ա) սառույցի հալվելըչ-այո

գ) ջրի գոլորշիանալը-այո

բ) պղնձի սևանալը տաքացնելիս-ոչ

դ) բաժակի կոտրվելը-այո
 3. Սահմանե՛ք քիմիական երևույթ հասկացությունը: Առաջարկե՛ք առնվազն երկու օրինակ: 

Այն երևույթները որոնց ընթացքում փոխվում է նյութի բաղադրությունը և առաջանում է նոր նյութ, կոչվում է քիմիական երևույթ։ Օրինակ կաթի թթվելը, երկաթի ժանգոտվելը։

4. Հետևյալ երևույթներից որո՞նք են քիմիական (ընտրությունը հիմնավորե՛ք).  

 ա) ջրի եռալը-ոչ

 բ) արծաթե զարդի սևանալը-այո

 գ) երկաթի ժանգոտվելը-այո

դ) կաթի թթվելը-այո

5. Թվարկե՛ք քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները: Բերե՛ք օրինակներ:

Քիմիական ռակացիայի հատկանիշներից են՝ գույն, համ, հոտ։ Օրինակ՝ Մալախիտի քայքայում,   ցինկի և աղաթթվի փոխազդեցություն

6. Ի՞նչ պայմաններ են անհրաժեշտ քիմիական ռեակցիաների ընթանալու համար: Թվարկե՛ք ձեզ հայտնի օրինակները:

քիմիական ռեակցիաների ընթանալու համար անհրաժեշտ է Խոնավ և ջրային պայմաններ։

Տնային առաջադրանքներ

1. Թարմ պատրաստված մուգ թեյի բաժակի մեջ լիմոնի կտոր դրե՛ք և խառնե՛ք: Ի՞նչ է նկատվում: Երևույթը քիմիակա՞ն է, թե՞ ֆիզիկական:

Այդ երևույթը քիմիական է։

1. .Բաժակի մեջ կիսով չափ ջո՛ւր լցրեք, ջրում լուծե՛ք կես թեյի գդալ խմելու սոդա և ավելացրե՛ք լիմոն: Ի՞նչ է նկատվում: Երևույթը քիմիակա՞ն է, թե՞ ֆիզիկական: 

Այդ երևույթը քիմիական է։

1) Grammar

A)

A.You weren’t at school yesterday afternoon. Where was you?

B.I was at home there were a football match on television.

A.Was it good match.

B.No it wasn’t. All the players was awful!

B)

1.In 1950,there were 199,854 people at the World Cup Final between Brazil and Uruguay in Rio  de Janeiro. They saw a great match-but Brazil not wined.

2.The Swedish athlete  Oskar Gomar Swann became famous when he wined a silver medal in shooting at the Olympic Games in Antwerp in Los 1920. He was 72 years old.

3.Ate the 1984 Olympic Games in Los Angeles CArl Lewis wined four gold medals.

4.

Ex.4,pg 34

a. When we talk about the past we can use time expressions like these. Add another example to each list.

yesterday-  morning                            last- afternoon                   ago- week                                                       evening                                     night                                      night                                                      afternoon                                  week                                       morning

b.  Complete the sentences with your own information.

1. Four  hours ago, I was in the theater.
2. Last night, I went to bed at ten o’clock.
3. Yesterday evening I was a home and watch TV.
4. Last Saturday ,I was in shooting competition.
5. Eight years ago, I was for years.
6. My last holidays was very interesting.

c. 2. Complete the sentences. Use a time expression with ago.

1. I met your cousin last Saturday. It’s Wednesday today. I met your cousin three days ago.
2. It’s 10.30 now. My  English class began at 9.30.My  English class began an hour ago.
3. The school holidays started at the end of June. It’s the end of August now. The school holidays started 2 months ago.

Ամեն մարդ ունի իր երազանքը։ Ես ունեմ շատ երազանքներ, բայց ամենից շատ երազում եմ ունենալ փոքրիկ քույրիկ։ Ես շատ եմ սիրում փոքրիկ երեխաներին, հատկապես աղջիկներին, չէ որ աղջիկները քնքուշ և նուրբ անզավորություններ են, որոնք հաճախ ժամերով կանգնում են հայելու առաջ և հիանում իրենցով, ամեն ձև փորձում են էլ ավելի ընդգծել իրենց գեղեցկությունը։

Իմ ընտանիքում կա ընդամենը երկու աղջիկ՝ ես և մայրս։ Երբ իմ ընտանիքի տղաները տանը չեն լինում, մենք մնում ենք միասին, այդ ժամանակ ես օգնում եմ մայրիկին տարբեր գործերում, սովորաբար ամաններն եմ լվանում, ավելի շատ սիրում եմ պատրաստել տարբեր ճաշատեսակներ կամ խմորեղեններ։

Իմ երազանքն է ունենալ գոնե մեկ քույր ինձ հասկանալու և օգնելու համար։ Բաղտավոր եմ, որ  գեղեցիկ  և ինձ ընկեր մայր ունեմ մի հիասքանչ և անկրկնելի էակ։

Սիրում եմ քեզ շատ մայր իմ։

• Արշակունիների ծագումը, հիմնումը, խորհրդանիշները

Տիրանի գահակալության ժամանակ Հայոց արքան փորձում էր պաշտպանել  իր երկիրը Հռոմեական կայսրության և Պարսկաստանի միջև ընթացող քաղաքական պայքարից։ Տիրանի մի տղայի անունը Տրդատին և նրա որդիներին` Գնելին ու Տիրիթին, Կոստանդիոս II կայսրը պատանդ էր պահում կայսրությունում։ Տիրա նը խնդիրներուներ նաև երկրի ներսում` Հուսիկ կաթողիկոսի և նա խարարների մի խմբավորման հետ։ Օգվելով Տինի համար ստեղծված բարդ իրավիճակից` Հայաստան եկած Ատրպատականի մարզապանը դավադրաբար ձերբակալում է նրան, ածուխով աչքերը դաղում ու տանում պարսից Շապուհ արքայի մոտ։ Պար սիկները ցանկանում էին, որ Տիրանը չգործի իրենց թշնամի հռոմեացիների կողմից: Որոշ ժամանականց, պարսից արքան ազատ է արձակում հայոց թագավորին։ Այդ ժամանակ Մեծ Հայքում թագավորությունն անցնում է Տիրանի մյուսորդուն` Արշակ II –ին։ Նա հիմնադրում է նոր արքայատոհմ Արշակունիներ։

• Համեմատել ամենահայտնի երկու արքաների գործնեությունը

Տիգրան երկրորդ մեծ- Մեծ Հայքի արշակունիների թագավորության նշանավոր արքա։ Նա ծնվել է մ.թ.ա. 140թ Այրարատ նահանգում ։ Տիգրան Մեծի օրոք Հայաստանը մարտադաշտ կարող էր դուրս բերել 300 հազար զինվոր, որից 120 հազարը կազմում էին բուն հայկական ուժերը։ Ստացել է <<Արքայից արքա>> տիտղոսը։ Հիմնել է Տիգրանակերտ քաղաքը։

Տրդատ Առաջինը հայ ավագանու աջակցությամբ բազմում է հայոց գահին և հիմք դնում հայ Արշակունիների թագավորությանը՝ 52-428թթ․: Սկսվում է երկարատև պատերազմ Հռոմի դեմ, որն ավարտվում է Հռոմի խայտառակ պարտությամբ: Հռոմեական ողջ զորքը՝ անցնում է անարգանքի լծի տակով, և Ներոն կայսրը ստիպված է լինում ճանաչել Արշակունիների իրավունքները Մեծ Հայքում: Տրդատը, հաղթահանդեսով մտնում է Հռոմ, այնտեղ վավերացնում իր իրավունքները հայոց գահին: Կնքված պայմանագրով այնուհետ Մեծ Հայքի թագավորին պետք է առաջադրեր պարթևաց արքան, հաստատեր՝ Հռոմի կայսրը:

• Անկման պատճառները
  Արշակունի վերջին արքայի դեմ պարսից արքունիքի առաջ ամբաստանությամբ հանդես գալուց հրաժարվեց Գրիգոր Լուսավորչի տոհմի վերջին ներկայացուցիչ կաթողիկոս Սահակ Պարթեւը, որի համար ինքը եւս գահազրկվեց:Այսպիսով` տապալվեց Արշակունիների արքայատոհմը եւ վերացավ Հայոց թագավորությունը:

  Հայաստանը վերածվեց պարսից տերության մարզպանության, որի առաջին մարզպան նշանակվեց Վեհմիհրշապուհը (428-443):

  Մարզպանական Հայաստանը թուլացնելու նպատակով նրանից առանձնացվեցին եւ հարեւան մարզպանություններին միացվեցին սահմանային նահանգները` Գուգարքը, Ուտիքը, Արցախը, Փայտակարանը, Պարսկահայքը, Կորճայքը եւ Աղձնիքը:

  Փաստորեն, հայոց թագավորության վերացման ուղղությամբ պարսիկների դարավոր պայքարը, որ միշտ անհաջողության էր մատնվել հայոց բանակի եւ նախարարների դիմադրության շնորհիվ, ի վերջո պսակվեց հաջողությամբ հենց հայ նախարարների միջոցով:

  Թագավորության կորուստը ծանր հարված էր հայ ժողովրդին, քանի որ ազգային պետությունը այն կարեւոր միջոցն է, որով ժողովուրդները պաշտպանվում են օտարների ոտնձգություններից:

  Այս շրջանում հայկական պետականության կրողները մնացին նախարարությունները, որոնց ձեռքում էր կենտրոնացված երկրի տնտեսական ու պետական գործառույթների հիմնական մասը եւ բանակը:

Քանի՞ ուղիղ կարող ենք տանել երկու կետով:

2 կետով կարող ենք տանել 1 ուղիղ:
Քանի՞ ուղիղ կարող ենք տանել երեք կետով: Դիտարկիր բոլոր հնարավոր դեպքերը:

3 կետից կարող ենք տանել 3 ուղիղ։

(1 միավոր)
α և β անկյունները հակադիր են:  Հաշվիր α-ն, եթե β=45º:

Պատ.՝ A=45º։

(1 միավոր)
α և β անկյունները կից են:  Հաշվիր α-ն, եթե β=120º:

Լուծումշ

1)120×2=240º(BD)

2)360-240=120º(AC)

3)120:2=60º(A)

Պատ՝.A=60º:

(1.5 միավոր)
<ABC=65: BD-ն <ABC անկյան կիսորդն է: Ինչի է հավասար <ABD; <DBC անկյունները:

<DBC=360º:

(1.5 միավոր)
Հակադիր անկյունների գումարը 90 աստիճան է: Ինչի՞ է հավասար հակադիր անկյուններից յուրաքանչյուրը:

D=125º B=125º:

(2.5 միավոր)
36 սմ երկարությամբ հատվածը տրոհված է չորս՝  միմյանց անհավասար մասերի: Եզրային մասերի միջնակետերի հեռավորությունը 30 սմ է: Գտեք մեջտեղի մասերի միջնակետերի հեռավորությունը:

Լուծում

1)36-6=30սմ

2)6×2=12սմ

3)36-12=24սմ

4)24:2=12սմ

Պատ.՝12սմ։

«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիր, ուսումնական հաստատություն Երեվանում։ Իրականացնում է ամբողջական միջնակարգ (նախակրթական, հանրակրթական, ավագ), արհեստագործական, միջին մասնագիտական և լրացուցիչկրթական ծրագրեր։ Հիմնվել է 1989 թվականին այն ժամանակ խորհրդային Հայաստանի Կրթուցյան և գիտության նախարարության կողմից և կրում է Մխիթար Սեբաստացու անունը։

Կրթական ծրագիրը

Կրթահամալիրն իրականացնում է պետական այլընտրանքային (հեղինակային) կրթական ծրագիր, որի ընթացքում կարևորվում է սովորողի և ուսուցչի համատեղ ստեղծական աշխատանքը։ SS-ները և օտար լեզուները գործածվում են առաջին դասարանից։ Սովորողի նախասիրությունը ուսումնական պլանով որոշված գործունեություն է, որն իրականացվում է լաբորատոր-մասնագիտական միջավայրում։

Կրթահամալիրում գործում են բազմաթիվ ակումբներ, որոնցից են Գիտակների ակումբը, Անգլախոսների ակումբը, Հայրենագիտական ակումբը, Տիեզերք ակումբը, Էկոլոգների ակումբը, Բուսաբանների ակումբը, Երիտասարդ քիմիկոսների ակումբը, TV ակումբը և այլն։

Լռություն պատմվածքի կերպարներից, ամեն մեկը իր դերն ունի և,եթե մի  կերպար չլիներ ինձ չէր հետաքրքրի այդ պատմվածքը։ Բոլոր կերպարներից, ինձ դուր եկավ գլխավոր կերպարը Օձավանը։ Օձավանը չուներ ոչ մի ընկեր, բայց ուներ թշնամի՝ Աոկինը։ Նա, ինձ համար գաղտնի ուժեղ տղա էր, քանի որ նա ոչ ոքի չէր պատմում իր սպորտի մասին։ Նա կարող  էր պատմել սպորտի մասին իր դասընկերներին, և պարծենալ, բայց նա լուռ էր մնում։

Ինձ շատ դուր եկավ այս պատմվածքը և սովորեցրեց որ, պետք է միշտ պայքարել և երբեք չհազնվել, լինել բարի, համբերատար, և մաքուր հոգով։

Պատմվածքից ինձ դուր եկավ այս հատվածը. Զգացածս աչքերումս դրոշմված՝ նայում էի նրան: Մենք երկար զննեցինք իրար, ու նա հասկացավ, որ եթե հայացքը փախցնի` կպարտվի: Ոչ մեկս չէինք զիջում միչև հաջորդ կանգառը, բայց վերջին պահին Աոկին տեղի տվեց: Հազիվ նկատելի, բայց ես դա զգացի: Երբ երկար զբաղվում ես բոքսով, սկսում ես արագ որսալ հակառակորդիդ աչքերի շարժումը: Հակառակորդ, որի ոտքերն այլևս չեն գործում: Նա կարծում է, թե առաջվա պես գործում են, բայց դրանք արդեն չեն շարժվում: Ոտքերից հետո ուսերն են կանգնում ու էլ հարվածելու ուժ չկա: Էդպիսին էին Աոկիի աչքերը: Տարօրինակ է. ինքն էլ չգիտեր բանն ինչում է:
Էդպիսի երջանիկ պատահարն ինձ ոգեկոչեց: Սկսեցի գիշերները քնել, ախորժակս բացվեց, վերադարձա մարզումներիս: Ես ինձ համոզեցի, որ պարտվելու իրավունք պարզապես չունեմ, թույլ չեմ տա տրորել ինձ: Ու արդեն դիմացա հինգ ամիս, էդպես էլ ոչ մեկի հետ ոչ մի բառ չփոխանակելով: Ես մեղավոր չէի, մյուսներն էին սխալվել: Ամեն օր գլուխս բարձր դպրոց էի գնում ու վերադառնում տուն` արժանապատիվ: